Thế đảng, nhìn qua những đám tang

J.B Nguyễn Hữu Vinh

Có những nhân vật lịch sử gắn liền với một giai đoạn lịch sử. Họ hoặc là những người góp phần làm nên, hoặc là nạn nhân, hoặc nhiều khi là người chứng kiến giai đoạn lịch sử đó. Có những con người, vừa kết hợp cả ba vai trò nói trên.

Sẽ là oai hùng, vinh hoa cho những người làm nên và hưởng thành quả và cũng sẽ là đau đớn cho các nạn nhân của từng giai đoạn lịch sử. Đặc biệt, giai đoạn lịch sử Việt Nam thời Cộng sản, lịch sử sẽ ghi lại nhiều câu chuyện hiếm có. Ở đó có nhiều nhân vật, nhiều con người đã từng là những trụ cột làm nên triều đại Cộng sản, rồi chính họ trở thành nạn nhân của chế độ đó cho đến khi lìa đời.

Thậm chí, thông thường, lẽ đời thì chết là hết, song với chế độ Cộng sản, chết chưa phải là kết thúc. Tôi đã được đọc, nghe nói nhiều về những nhân vật như vậy, song gặp gỡ chưa được bao nhiêu.

Vài kỉ niệm với tướng Trần Độ

Đàn Chim Việt & Nhà báo Bùi Tín

Nhân dịp kỉ niệm ngày mất của trung tướng Trần Độ (9/8/2002), nhiều trang mạng đang điểm lại cuộc đời của ông. Đọc tiểu sử của tướng Trần Độ và nhà báo Bùi Tín, thấy có nhiều điều tương đồng. Vậy tướng Trần Độ là người như thế nào đối với ông?

Nhà báo Bùi Tín: Xin cám ơn mạng Đàn Chim Việt đã cho tôi cơ hội nói lên tấm lòng của mình đối với anh Trần Độ, một đồng đội, một người Anh, một tấm gương sáng của tôi.

Kỷ niệm giữa anh Trần Độ và tôi có từ tháng 4-1948. 65 năm rồi.

“Cái thuở ban đầu lưu luyến ấy

Nghìn năm chưa dễ đã ai quên”

Anh Độ cùng nhà văn Nguyễn Công Hoan từ Việt Bắc về Thanh Hóa dự Đại Hội Tập của tướng Nguyễn Sơn. Anh Độ và anh Hoan lúc ấy đang làm báo Sao Vàng của Tổng cục chính trị do anh Trần Huy Liệu giao.Tôi còn nhớ 11 năm trước , khi được tin anh mất, chúng tôi tổ chức lễ truy điệu, nhiều anh chị em chúng tôi ở Paris đã khóc nấc lên. Tôi còn nhớ rõ hôm ấy anh Đặng Phúc Lai một trí thức uyên bác từ Hà

Cái gì xảy ra trong đám tang Tướng TRẦN ĐỘ hồi 11 năm trước

DienDanCTM

Hàng chữ VÔ CÙNG THƯƠNG TIẾC trên tường nhà tang lễ
cũng bị dùng vãi che khuất với hàng chữ "Lễ Tang ông Trần Độ"

Tiếng vỗ tay trong một đám tang

Tường thuật của nhà văn Hoàng Tiến

Đám tang ai mà có chuyện lạ vậy? Xin thưa, đó là đám tang tướng quân nhà văn Trần Độ tổ chức ngày 14-8-2002 tại nhà tang lễ Bộ Quốc phòng số 5 Trần Thánh Tông.

Trung tướng Trần Độ là một vị lão thành cách mạng, từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong bộ máy Đảng và Nhà nước cũng như trong tổ chức quân đội, những năm cuối Đảng, bị chính quyền coi là phần tử nguy hiểm, và công an gây nhiều phiền hà.

Cho nên đám tang ông khiến mọi người rất quan tâm. Nghĩa tử là nghĩa tận. Người ta chú ý xem lãnh đạo cư xử với đám tang ông ra sao?

Hùng binh nhất trượng...

Hà Sĩ Phu
Hồi tưởng nhân kỷ niệm 11 năm ngày mất của lão tướng Trần Độ.

Tấm hình Trần Độ tại Đà lạt, từ trái sang:
Hà Sĩ Phu, Tiêu Dao Bảo Cự, Khánh Trâm, Trần Độ,
Bùi Minh Quốc, cô Ng. thư ký của anh bạn họ Trình.
Thời gian này bác Trần Độ đã luôn phải chống gậy.

Thấm thoắt đã 11 năm ngày tướng Trần Độ ra đi, tôi tìm lại bản viết tay “Thư chia buồn” của tôi gửi gia đình bác Trần Độ, viết ngày 10/8/2002 khi được tin bác Độ mất tại Hà Nội. Lúc ấy tôi đang bị quản chế nghiêm ngặt, đến nỗi bức thư ấy phải nhờ một người mang về Sài Gòn bỏ vào thùng thư cho an toàn, đến nay tôi cũng không biết bức thư có đến tận tay gia đình hay không. Khi viết lời chia buồn ấy tôi không có Internet, chưa đọc “Nhật ký Rồng Rắn” và chưa biết tướng Trần Độ sẽ được công luận đánh giá, vinh danh như bây giờ.

Trước khi đánh máy lại bức thư xin có đôi dòng viết thêm.

Tôi được quen biết bác Trần Độ khoảng đầu thập niên 1990, trong một lần trò chuyện ở khu vườn nghệ thuật của chị Việt Nga ở Đà Lạt, bác có hỏi tôi về bài “Dắt tay nhau...”,
nhưng khi ấy bác Độ chưa hề ly khai khỏi quỹ đạo Cộng sản, tuy bác đã thảo ra “nghị quyết 05” khá tiến bộ về quản lý văn hóa-văn nghệ và rất chú ý đến những nhà văn “có ý kiến khác” như Dương Thu Hương, Nguyễn Huy Thiệp, Phạm Thị Hoài, Trần Huy Quang, Bảo Ninh... và mấy anh em Đà Lạt chúng tôi.

Những vòng hoa kết từ lòng dân

Ngô Đình Thu
DienDanCTM

Công an ngăn chận vòng hoa tưởng niệm liệt sĩ chết
trong trận chiến biên giới Hoa Việt hôm 17-2-2013

Ông Trần Độ trong những năm tháng cuối đời, đã để lại những lời thơ cay đắng diễn tả nỗi thất vọng của lòng mình như một sự hối tiếc muộn màng cho hàng chục năm dài phục vụ một lý tưởng mà ông cho là “cực thiện”. Nhưng cái cực thiện trong mơ ấy, cuối cùng vẫn là cái ác trở lại như trong kiếp luân hồi.

Những mơ xoá ác ở trên đời

Ta phó thân ta với đất trời 

Ngỡ ác xóa rồi thay cực thiện 

Ai hay, biến đổi, ác luân hồi.