Nguyễn Ngọc Bảo - DienDanCTM
Trước đây, từ thời kỳ chiến tranh lạnh giữa hai khối Đông
Tây cho đến thập niên cuối của thế kỷ 20, áp lực quốc tế chỉ giới hạn trong những
biện pháp cấm vận, phong tỏa kinh tế, tuy có ảnh hưởng đáng kể lên sinh hoạt
kinh tế, giao thương của quốc gia bị cấm vận, và bất lợi đến đời sống của quảng
đại quần chúng (trường hợp của Nam Phi dưới chế độ kỳ thị chủng tộc apartheid bị
cấm vận trong vòng 12 năm 1977-1990, của Irak dưới chế độ Saddam Hussein trong
12 năm 1990-2002, Miến Điện dưới chế độ quân phiệt trong vòng 22 năm 1991-2012)
nhưng thường không tạo ra được áp lực khiến các nhà lãnh đạo độc tài phải nhượng
bộ luì bước, vì quyền lợi thiết thực của họ và phe nhóm không bị ảnh hưởng.
Nhưng cho đến đầu thế kỷ 21, gần đây những áp lực của quốc tế
lên các chế độ độc tài, khi xảy ra các cuộc nổi dậy của quần chúng đòi công bằng,
tự do dân chủ, với thời gian và kinh nghiệm tích lũy, đã trở nên đa dạng hơn. Với
các biện pháp chế tài trực tiếp lên cá nhân và gia đình những thành phần chủ chốt
của guồng máy độc tài, nới rộng ra vòng đai thân tín của họ, các công ty do họ
điều khiển (trường hợp Libya, Miến Điện, Tunisia) và ngay cả đưa ra trước tòa
án quốc tế Den Haag tại Hòa Lan (Cựu Tổng Thống Cộng Hòa Liên Bang Nam Tư
Milosevic bị quân đội Liên Hiệp Quốc bắt tháng 6 2001, chết trong tù năm 2006
trước khi vụ xử án kết thúc). Sự can thiệp của quốc tế qua các cuộc cách mạng
Libya, Ai Cập, Miến Điện, … được thể hiện qua nhiều lãnh vực đa dạng và bổ túc
cho nhau:
• Cấm vận (embargo),
không giao thương với quốc gia độc tài, không chuyển nhượng, buôn bán võ khí
(như trường hợp của Irak, Miến Điện, Nam Phi)
• Chế tài các thành
phần lãnh đạo và một số nhân sự chủ chốt của guồng máy độc tài (cấm nhập cảnh,
cấm các công ty do các thành phần độc tài làm chủ làm ăn buôn bán, phong tỏa
các trương mục của họ, gia đình và bất cứ người nào khác liên hệ, niêm phong bất
động sản đầu tư một cách phi pháp trên phạm vi quốc gia hay thuộc phạm vi chi
phối của luật lệ nước đó, như trường hợp gần 500 nhân sự tướng lãnh, gia đình,
thuộc hạ thuộc chế độ quân phiệt Miến Điện). Hay qua các nghị quyết của Liên Hiệp
Quốc liên hệ đến các tội ác diệt chủng (trường hợp Irak qua Nghị Quyết 1483 của
Hội Đồng Bảo An LHQ tháng 5 2003, cho phép tịch thu tài sản phi pháp của Saddam
Hussein và chuyển lại cho chính phủ Irak).
• Can thiệp một cách
trực tiếp hay gián tiếp nhằm giúp cho phía quần chúng nổi dậy (xử dụng lực lượng
đặc biệt, hỗ trợ về mặt nhân đạo, cung cấp tin tức tình báo, giúp phương tiện
thông tin -- đài phát thanh, hệ thống phụ
thay thế mạng Internet-- để vượt qua sự
kiểm duyệt bưng bít thông tin, huấn luyện đầu tranh bất bạo động, cung cấp tài
chánh, hay trực tiếp như dùng sức mạnh vượt trội của không quân để thiết lập một
vùng phi quân sự trên không trung nhằm ngăn cấm chế độ độc tài xử dụng hoả lực
không quân để tiêu diệt phe quần chúng nổi
dậy).
Qua các cuộc cách mạng gần đây tại Bắc Phi, sự can thiệp của
quốc tế ngày càng trở nên hữu hiệu và xảy ra ngay cả trước khi cuộc cách mạng
thành công. Trong các nỗ lực này các cộng đồng tỵ nạn tại hải ngoại, các tổ chức
phi chính phủ đóng một vai trò quan trọng.
Sự hữu hiệu này đến từ các lý do sau:
1) Sự mở rộng các
quan hệ về kinh tế, giao thương giữa các quốc gia và tác nhân kinh tế, với những
liên hệ ngày càng chặt chẽ, đan chéo, đa phương. Các quốc gia độc tài và các
thành phần lãnh đạo độc tài bắt buộc phải có những liên hệ với thế giới bên ngoài, gồm đa số là các quốc gia
tiền tiến pháp trị Tây Phương (Hoa Kỳ, Liên Âu, Úc, Nhật, 14% dân số thế giới
nhưng quy tụ hơn 60% Tổng Sản Lượng Quốc Gia trên thế giới…) để sống còn và để
lo cho hậu vận của họ và gia đình. Những thành phần độc tài không còn khả năng
sống riêng biệt trong một ốc đảo mà bắt buộc phải cần tới thế giới bên ngoài.
Do đó, không những họ bị áp lực của dư luận trong thời kỳ họ cầm quyền về các
hành vi đàn áp nhân quyền mà còn trong thời kỳ sau đó, một khi họ bị lật đổ,
truất phế, phải bỏ chạy, lẩn trốn tại một quốc gia khác.
2) Phải đợi hơn 15
năm sau kể từ khi các đạo luật chống rửa tiền (money laundering, blanchissement
d’argent, organized crime), điều tra về những tài sản phi pháp được ban hành lần
đấu tiên vào cuối thập niên 80, dư luận và các chính quyền Tây Phương mới quan
tâm cụ thể đến việc chế tài các thành phần độc tài, bằng cách đánh thẳng vào
tài sản phi pháp. Hoạt động các cơ quan và việc áp dụng luật lệ chống các tội
phạm có tổ chức về mặt kinh tế, đặc biệt là rửa tiền, mãi đến gần đây, từ năm
2009, mới bắt đầu có kết quả cụ thể, nhờ sự hợp tác mật thiết, trao đổi tin tức
giữa các cơ quan quốc gia và liên quốc gia về FIU (Financial Intelligence
Unit), qua kinh nghiệm thu thập từ trận
chiến chống khủng bố, buôn bán á phiện và tội ác quốc tế trong nhiều thập niên
trước.
3) Dư luận ngày càng
quan tâm đến vấn đề các tài sản phi pháp khổng lồ, các tội phạm có hệ thống về
tham nhũng, diệt chủng và nhờ vào hoạt động tích cực các tổ chức phi chính phủ
NGO ngày càng tạo áp lực lên các nhà luật pháp Liên Âu và Hoa Kỳ (dân biểu quốc hội, thượng nghị sĩ) và
các chính phủ để có biện pháp ngăn chặn và chế tài. Việc các tổ chức phi chính
phủ (NGO) như Transparency International đã nghiên cứu những ảnh hưởng bất lợi
của rửa tiền trên guồng máy kinh tế như sự thất thâu thuế, mất kiểm soát một số
dịch vụ, kỹ nghệ tiền tiến, cũng như đã công khai đứng ra đứng đơn kiện đã giúp
vận động về mặt dư luận rất nhiều.
4) Sự phát triển vượt
bực của mạng Internet với hơn 2,4 tỷ Internaut (1/3 nhân loại) và các mạng xã hội
về mọi mặt. Những hành vi tội ác trước đây được che dấu một cách dễ dàng, ngày
nay càng ngày càng bị khám phá sớm hơn, nhờ vào việc các thành phần có lương
tri nằm trong hệ thống độc tài, các quản trị viên những hệ thống điện toán đã
kín đáo cung cấp dữ kiện ra bên ngoài, và phổ biến nhờ vào mạng Internet và các
mạng xã hội. Nhờ vậy những cá nhân lãnh đạo độc tài trách nhiệm các hành vi tội ác bị tố cáo, vạch
mặt trước công luận, với đầy đủ chứng liệu và phổ biến rộng rãi trên mạng toàn
cầu, gây ảnh hưởng và chú tâm của dư luận cũng các giới hành pháp, lập pháp và
tư pháp các quốc gia dân chủ Tây Phương, thường là nơi chuyển tiền, rửa tiền
phi pháp các thành phần độc tài. Mặt khác nhờ khả năng kiểm thính ngày càng
tinh vi các lưu lượng khổng lồ trao đổi qua mạng Internet, qua các hệ thống điện
thoại di động, qua các mạng viễn thông chuyên biệt (SWIFT, CHIPS, FedWire, SIT
của hệ thống trao đổi mệnh lệnh chuyển ngân liên ngân hàng), các đạo luật buộc
các công ty viễn thông (operator telecom) cung cấp các dấu nối vào mạng từ máy
vi tính xử dụng bởi các thành phần tội phạm, các cơ quan công quyền quốc gia và
quốc tế (Interpol, Europol) đã có khả năng thu thập, đối chiếu, xác định được một
cách chính xác nguồn gốc của các mệnh lệnh chuyển tiền phi pháp. Cho dù số tiền
phi pháp thường được phân tán mỏng qua nhiều lần gởi, chuyển qua các công ty
bình phong dưới dạng hóa đơn, khuế ước giả đứng tên bởi thân nhân, hay chuyển một
cách tinh vi qua nhiều trung gian tại các đảo nhỏ thiên đường về thuế khóa (tax
haven, paradis fiscaux) Caiman, Marshall, Bermudes, Thụy Sĩ, Lục Xâm Bảo…. để
tránh bị kiểm soát. Các quốc gia Tây Phương, nhất là Hoa Kỳ đã thiết lập một hệ
thống truy tìm tối tân hơn Echelon nhiều lần để chặn bắt (intercept), giải mã
và lưu giữ lại những dữ kiện tế nhị
trong các trao đổi mật liên quan đến khủng bố, rửa tiền.
Cách đây 26 năm, vào năm 1986 khi tổng thống độc tài Marcos
bị dân chúng Phi Luật Tân lật đổ (mất năm 1989), phải đợi dến hơn 10 năm sau một
phần nhỏ số tiền phi pháp thuộc số tài sản khổng lồ lên đến hàng chục tỷ MK của
Marcos, mới được thu hồi lại được và trả về cho quốc gia Phi Luật Tân vào năm
1998 (gần 500 triệu Mỹ Kim đã được các ngân hàng liên bang Thụy Sĩ chấp nhận tháo
khoán và trả lại cho chính phủ Phi Luật Tân). Sau đó, qua các trường hợp các
nhà độc tài như Mobutu (Zaire, bị lật đổ năm 1997, với số tải sản từ 5-7 tỷ MK
và chết 6 tháng sau tháng 9 1997), Jean Claude Duvalier (Haiti, bị lật đổ năm
1986, phải chịu hơn 14 năm tù), Sani Abacha (Nigéria, chết năm 1998, thủ tục
thu hồi tài sản chỉ mới được tung ra năm 2012), và gần đây Kadhafi (Libya,
2011, bị chết, tải sản phi pháp từ 20-50 tỷ MK), Ben Ali (Tunisia, 2011, 5 tỷ
MK), Moubarak (Ai Cập 2011, từ 2-5 Tỷ MK), nhu cầu thu hồi tài sản phi pháp trở
nên công khai và khả năng thu hồi một số tài sản đảng kể ngày càng cao hơn. Dư
luận thế giới ngày càng thấy là việc hỗ
trợ cụ thể cho các dân chúng nổi dậy đòi công bằng, dân chủ, điển hình qua việc
niêm phong, thu hồi các tài sản thụ đắc một cách phi pháp là điều cần thiết và
hợp với công lý. Các thành phần xã hội dân sự cũng đặc biệt quan tâm đến vấn đề
này: một Diễn Đàn nhằm thu hồi tải sản thụ đắc phi pháp tại Tunisia, Libya, Ai
Cập, quy tụ nhiều tổ chức, cá nhân đã được thành lập tại Doha với sự tham dự của
nhóm G8.
Nhu cầu thu hồi các tải sản phi pháp này được thể hiện rõ rệt
nhất tại các quốc gia đang phát triển dưới chế độ độc tài, nhằm tài trợ phần
nào các dự án phát triển tối cần trong thời kỳ xây dựng dân chủ. Tại các quốc
gia này, một đa số dân chúng sống nghèo
khó, trong lúc tuyệt đại thiểu số các thành phần độc tài và gia đình sống quá
xa hoa, hơn rất nhiều lần mức sống cao nhất tại các quốc gia tiền tiến Tây
Phương, nhờ việc thụ đắc qua tham nhũng, trưng thu, một số tài sản phi pháp quá
lớn, lên đến cả chục Tỷ Mỹ Kim, trong lúc dân nghèo không có lấy một mái nhà để
trú ngụ như dân oan tại Việt Nam hiện nay.
Bắt đầu từ đầu năm 2010, một số cơ quan rất chuyên biệt
(special agency) với quyền hạn được nới rộng bởi một số đạo luật đặc biệt đã được
hình thành tại một số quốc gia tây phương như Anh, Pháp, Úc, Hoa Kỳ, Gia Nã Đại,
Liên Âu. Điển hình tại Anh (SOCA Serious Organised Crime Agency), Pháp (AGRASC
AGence de Recouvrement des Avoirs Saisis ou Confisqués). Trong 2 năm 2009/2010,
SOCA đã niêm phong một tổng số tài sản phi pháp lên đến 317 triệu Anh Kim. Theo
SOCA, điều quan trọng không phải là việc tịch thu mà là khả năng ngăn cấm không
cho các thành phần tội ác xử dụng được số tiền phi pháp, dù số tiền này được
lưu trữ ở bất cứ nơi nào. Tại Pháp, đạo luật số 2010-78 ngày 9/7/2010 cho phép
AGRASC tịch thu tài sản phi pháp, nới rộng những loại tài sản có thể bị niêm
phong và tịch thu. Để có thể tiến hành việc trưng thu cũng như bán đấu giá tài
sản phi pháp theo quyết định của một số quan toà đặc biệt, ngay cả trước khi có
phiên toà xử, một số luật lệ về hình sự đã được sửa đổi. Trước những số tiền đầu
tư, mua sắm khổng lồ đổ vào các quốc gia tiền tiến đến từ những tài sản phi
pháp, qua lớn so với lợi tức một người bình thường, dù giỏi đến đâu có thể kiếm
được qua công ăn việc làm lương thiện, dư luận và giới tư pháp đã dần chấp thuận
nguyên tắc: ngày nay các thành phần tội ác cần phải chứng minh được về mức lợi
tức một cách hợp pháp của họ thì mới thu hồi những tài sản khổng lồ bị niêm
phong. Đây là một trong số những biện pháp đặc biệt hữu hiệu dựa trên kinh nghiệm
chính quyền Ý đã tiến hành từ những thập niên 80 nhằm phá vỡ vòng đai trên cùng
cao nhất của Mafia Ý. Ngoài ra, trên
bình diện quốc tế cơ quan FATF (Financial Action Task Force) được Liên Hiệp Quốc
thành lập từ năm 1989, để phối hợp nhưng ít hiệu quả cho đến nay. Trên bình diện
Liên Âu, chỉ thị 2005/60/EC được ban hành nhằm chống rửa tiền có hệ thống,
riêng tại Hoa Kỳ, các dữ kiện về tiền chuyển ngân phi pháp được tập trung về cơ
quan FinCEN (Financial Crime Enforcement Networks).
Cơ quan chuyên môn AGRASC tại Pháp, trực thuộc Bộ Tư Pháp và
Ngân Sách, đã niêm phong hơn 800 triệu Euros từ 2 năm qua với hơn 15000 tài sản
bị tịch thu, trong đó có hơn 200 dinh thự và hơn 700 chiếc xe hơi loại đắc tiền,
một phần lớn số tài sản này được đem ra bán đấu giá để xung vào công qũy. Số
tài sản phi pháp bị niêm phong tăng vọt từ năm này sang năm khác. Gần đây nhất,
có một trường hợp rất đặc biệt đã khiến cho dư luận đặc biệt quan tâm về mức hữu
hiệu và nhanh chóng của việc điều tra, niêm phong và tịch thu các tài sản phi
pháp. Đó là trường hợp Teodora Nguema Obiang, con trai của vị tổng thống độc
tài Guinée Eqautoriale đã bị toà án Pháp ra trát toà có hiệu lực trên toàn Liên
Âu nhằm bắt giam sau một cuộc điều tra kéo dài hơn 1 năm rưỡi, về tội thụ đắc
tài sản phi pháp qua các hành vi biển thủ công qũy, rửa tiền có hệ thống.
Obiang đã dùng tiền phi pháp để mua nhiều chiếc xe hạng sang như Maserati, Bentley, Roll Royces trị giá nhiều
triệu euros, 300 chai rượu hiệu Petrus với trị giá tổng cộng 2,1 triệu euros,
dinh thự cao 6 tầng, trị giá hơn 150 triệu euros, tại đại lộ Foch gần Khải Hoàn
Môn, mắc tiền nhất nhì thế giới (bị niêm phong 19/7/2012). Theo một bản báo cáo
của Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ, Obiang đã tiêu hơn 300 triệu Mỹ Kim từ 2000 đến 2011.
Obiang cũng bị truy tố tại Hoa Kỳ về tội tham nhũng và Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đang
tiến hành thủ tục thu hồi các bất động sản phi pháp bên Hoa Kỳ. Đây là lần đầu
tiên một thành phần thuộc gia đình một lãnh đạo độc tài còn tại chức mà tài sản
phi pháp đầu tư tại Pháp, Hoa Kỳ bị niêm phong, tịch thu và bị truy lùng.
Trong một phán quyết của toà án Pháp mới đây, tạo ra một tiền
lệ (jurisprudence) là cho phép một tổ chức Phi Chính Phủ là Transparence
Internationale tại Pháp đứng đơn kiện. Vào tháng 12 2008, TI cùng Sherpa đã đứng
đơn ra kiện 3 vị nguyên thủ ngoại quốc tại Phi Châu, và một số thành phần trong
vòng đai thuộc hạ thân tín về những tội ác rửa tiền, biển thủ công qũy và gần
đây hồ sơ mới được chấp nhận và thụ
lý. Vào năm 2011, sau các cuộc cách mạng
thành công tại Bắc Phi, nhiều tổ chức dân sự Tunisia, Libye, Ai Cập đã đứng đơn
ra kiện các thành phần độc tài và đòi thu hồi các tài sản thụ đắc một cách phi
pháp của Ben Ali, Kadhafi, Moubarak và gia đình của họ. Một phần không nhỏ của tài sản gia đình Kadhafi đầu tư tại Anh, Pháp
gởi trong các trương mục ngân hàng cùng nhiều bất động sản đã bị niêm phong, tịch
thu và trả về ngay cho chính quyền chuyển tiếp Libye, ngay cả trước khi họ bị lật
đổ. Gần đây hơn, một chuyện không tưởng tượng được tại Trung Quốc đã xảy ra,
tin tức về tài sản của gia đình thủ tướng Ôn Gia Bảo lên đến hơn 2,7 tỷ MK được
công khai công bố trên báo New York Times tại Hoa Kỳ và phổ biến rộng trên
Internet.
Tất cả những dữ kiện mới trên cho thấy tư thế bất khả xâm phạm
các thành phần lãnh đạo độc tài không còn nữa vào đầu thế kỷ 21, dù họ còn đang
tại chức hay đã bị lật đổ, truy lùng. Dù biết sẽ phải trải qua một thủ tục pháp
lý lâu dài và phức tạp, dư luận và dân chúng tại các quốc gia vừa thoát khỏi độc
tài hầu như chắc chắn là một phần không nhỏ số lượng tài sản phi pháp sẽ được
truy tìm ra và sẽ được thu hồi. Riêng đối với cá nhân các thành phần lãnh đạo độc
tài và cũng như những thành phần thuộc hạ thân tín của guồng máy trấn áp, họ sẽ
phải trả lời dư luận thế giới cũng như đối diện với các phiên toà tại các quốc
gia của họ.
Dư luận hầu như chắc chắn là các thành phần lãnh đạo độc tài
CSVN đã chuyển phần lớn số tiền khổng lồ phi pháp của họ qua các quốc gia pháp
trị Tây Phương. Vì tại đây, số tiền phi pháp đầu tư có xác xuất mang lại lợi
nhuận cho họ và gia đình nhiều nhất, và ít rủi ro hơn nhiều là đầu tư tại các
quốc gia độc tài đầy rẫy tham nhũng, có nhiều tổ chức tội ác hoành hành. Tại
các quốc gia Tây Phương, có sự hiện diện của cộng đồng người Việt hải ngoại với
khả năng thu thập dữ kiện, thông tin, vận động dư luận báo giới, chính giới để
họ nhìn ra được tầm vóc lớn lao của số tiền phi pháp đến từ tham nhũng trong mọi
dự án đầu tư, biển thủ công qũy quốc gia, trưng thu rẻ mạt đất đai, hành hạ trấn
áp người dân Việt Nam và nhìn ra tội ác của các thành phần lãnh đạo CSVN đối với
dân tộc Việt Nam. Ngoài các vai trò hỗ
trợ cụ thể về mặt phương tiện tài chánh, vận động sự quan tâm của dư luận trong
trường hợp có trấn áp tại Việt Nam, và vận động sự can thiệp của các quốc gia
Tây Phương nhằm làm giảm thiểu và cao hơn vô hiệu hóa khả năng trấn áp của chế
độ, củng cố tinh thần các lực lượng dân chủ, cộng đồng Việt Nam hải ngoại với
khả năng dồi dào về mặt kỹ thuật thu thập dữ kiện và nhân sự cần tiến hành thêm
một số nỗ lực chuẩn bị sau đây, hầu thu ngắn thời gian thu hồi các tài sản phi
pháp:
• Nghiên cứu các thủ
tục truy tố các thành phần lãnh đạo đảng CSVN về các tội ác đối với dân tộc Việt
Nam, biển thủ công qũy, chuyển ngân phi pháp có hệ thống.
• Nghiên cứu các thủ
tục niêm phong, thu hồi các tài sản phi pháp, liệt kê danh sách các cơ quan
công quyền cấp quốc gia và quốc tế có thẩm quyền.
• Tìm kiếm những dạng
tổ chức, cá nhân có khả năng đứng đơn ra kiện, cũng như các tổ hợp luật sư
chuyên về vấn đề thu hồi tài sản phi pháp các thành phần độc tài.
• Vận động sự hậu thuẫn
của dư luận, chính giới và báo giới quốc tế về tầm mức quan trọng cuả vấn đề
niêm phong thu hồi tài sản phi pháp các thành phần lãnh đạo CSVN đối với dân tộc
Việt Nam, trong giai đoạn ổn định tình hình, xây dựng dân chủ.
• Thu thập tất cả các
dữ kiện liên hệ đến các phần tài sản phi pháp.
Kết luận :
• Cần tận dụng khả
năng vận động dư luận và áp lực của quốc
tế, trong môi trường tự do thông tin Tây Phương, nhằm hỗ trợ cho cuộc đấu tranh
cho tự do dân chủ tại VN và làm giảm bớt khả năng trấn áp của guồng máy độc
tài. Qua việc mở rộng thông tin liên lạc với các giới chức công quyền Tây
Phương.
• Với thời đại thông
tin rộng mở, nhanh chóng và đa chiều của mạng Internet, tội ác không còn che dấu
được nữa và bị đem ra ánh sáng nhanh chóng trước sự phán xét của dư luận Việt
Nam và quốc tế. Đây cũng là một cảnh báo cho các thành phần độc tài tại Việt
Nam và các thuộc hạ thân tín của họ.
RSS Feed
Facebook
Twitter
0 comments:
Đăng nhận xét