Tại sao hoa lài chưa nở ?

Tham Luận

Tham luận này gồm 2 phần: Nhận định tình hình và Những đề nghị.

I. Nhận Định

a. Quốc tế:
Tháng 6 năm 1989, cuộc đấu tranh đòi cải cách dân chủ của sinh viên TQ tại quảng
trường Thiên An Môn nổ ra mạnh mẽ. Tuy bị đàn áp dã man và thất bại nhưng đó là
mồi lửa cho các cuộc nổi dậy của nhân dân Đông Âu vài tháng sau.


Trước đó, vào tháng 5 năm 1989, chỉ huy tối cao quân đội NDTQ là Đặng Tiểu Bình
yêu cầu tướng tư lệnh của Lộ quân 38th, một vị tướng nổi tiếng của TQ, trung tướng
Xu Qinxian, phải tiến vào Bắc Kinh dẹp biểu tình, ông đã từ chối lệnh này. Khi tình
hình ngày càng trở nên nghiêm trọng, mất kiên nhẫn, Đặng Tiểu Bình đã ra lệnh cho
Lý Bằng đem quân trú đóng từ Tây Tạng về trấn áp.

Chiến thuật đưa quân từ nơi này về trấn áp nơi khác đã được nhà cầm quyền VN áp
dụng tại Quỳnh Lưu, Nghệ An năm 1956 và trong chiến dịch đàn áp Tây Nguyên năm
2001 mà dữ dội nhất là vào tháng 4 năm 2008.

Cuộc cách mạng ở Đông Âu khởi nguồn từ Ba La rồi lan sang nhiều nước XHCN
khác dẫn đến sụp đổ bức tường Bá Linh tháng 11 năm 1989. Cuộc cách mạng này sở
dĩ thành công là do nhiều yếu tố, trong đó sự bật đèn xanh của Liên Xô khi không ra
lệnh cho quân đội tiến vào Ba Lan đã làm mọi việc trở nên thuận tiện hơn.

Cuộc cách mạng Hoa Lài khởi đầu từ tháng 12 năm 2010 một cách hết sức bất ngờ tại
Tunisia rồi lan ra nhiều nước ở Trung Đông và Bắc Phi, hiện nay vẫn chưa có dấu
hiệu dừng.

b. Việt Nam:
Không nhắc hết những cuộc phản kháng từ năm 75 đến nay và trước đó mà chỉ xin nói đến những cuộc đấu tranh gây được chú ý dư luận trong và ngoài nước thời gian gần đây.
Như đã biết, có rất nhiều phong trào đấu tranh xảy ra trong thập niên hai mươi này.
Tự phát hay có tổ chức.
Cụ thể như các cuộc đình công của công nhân đòi tăng lương bắt đầu cuối năm 2005.
Cuộc biểu tình của SVHS phản đối Trung Quốc xâm chiếm Hoàng Sa, Trường Sa
tháng 12 năm 2007. Cuộc đấu tranh đòi đất của giáo dân có khi quy tụ hàng chục
ngàn người như tại Thái Hà tháng 8 năm 2008, hay mạnh mẽ như tại Cồn Dầu tháng 5
năm 2010.

Riêng các cuộc đấu tranh của dân oan đã bắt đầu một cách thầm lặng từ đầu thập niên
hai mươi mà cao điểm là tháng 7 năm 2007. Cuộc biểu tình này đã quy tụ dân oan từ
nhiều tỉnh thành tại miền Nam về tập trung tại Sài-gòn.2
Vậy các cuộc cách mạng tại Thiên An Môn, Đông Âu và gần đây nhất có ảnh hưởng
đến VN không? Câu trả lời dứt khoát là có.

Khi cách mạng Đông Âu bùng nổ, rất nhiều người VN trong và ngoài nước hy vọng
chuyện đó cũng xảy ra tại VN. Nhưng thực tế đã không như ước muốn.
Nguyên nhân có thể là vì khoảng cách giữa 2 cuộc cách mạng xảy ra gần qúa. Khác
với Liên Xô, TQ vừa mới trấn áp xong các cuộc biểu tình trong nước. VN lúc đó lại
chưa có một tổ chức đối lập công khai nào.

Trong thời gian này, chính sách đổi mới đang được thi hành sau nghị quyết của đại
hội đảng CSVN lần thứ VI năm 1986. XH như một nồi hơi được xả van, đời sống
người dân được dễ thở hơn, mọi ngưòi còn đang ra sức khôi phục lại kinh tế gia đình
nên các biến cố trên không được đại đa số ngưòi dân trong nước lưu tâm.

Trong khi đó, sóng ngầm dân chủ ở Đông Âu vẫn sôi sục, chờ cơ hội. Tháng 4 năm
1989, phong trào Công đoàn Đoàn kết tại Ba Lan được hợp pháp hóa, được tham gia
cuộc bầu cử quốc hội vào ngày 4 tháng 6 năm 1989 và thắng cử, mở đầu cho một
chính phủ phi CS đầu tiên ở nước CS. Điều này kéo theo việc nhân dân khối Đông Âu
đòi thành lập chính phủ phi CS, dẫn đến những cuộc biểu tình to lớn tại một số các
nước trong khối XHCN đó.

Khi các biến cố trên xảy ra, nhà cầm quyền VN với sự cảnh giác cao độ của một nhà
nước độc tài chuyên chính. Mọi thái độ, quan điểm của người dân trái với đường lối
của đảng đều bị dập tắt ngay từ ban đầu. Ngoài ra TQ là một chỗ dựa vững chắc cho
nhà cầm quyền VN để họ có thể mạnh tay trong việc trấn áp mọi mưu toan thay đổi
chế độ.

Dù vậy, phong trào dân chủ tại VN vẫn tăng trưởng âm ỉ dưới hình thức này hay hình
thức khác.
Tháng 12 năm 2010 tại Tunisia, cách mạnh Hoa Lài nổ ra khi anh chàng sinh viên thất
nghiệp Mohamed Bouazizi tự thiêu sau khi cảnh sát tịch thu hàng hoá của mình.
Ngày 17 tháng 2 năm 2011 tại Đà Nẵng, kỹ sư Phạm Thành Sơn đã tự thiêu trước trụ
sở UBND TP Đà Nẵng để phản đối chính quyền lấy đất và đền bù không thỏa đáng.
Hai sự kiện xảy ra có phần giống nhau, đó là phản ứng tuyệt vọng xuất phát từ sự bất
mãn cùng cực của người dân đối một XH bất công không lối thoát mà chỉ còn cách
chọn cái chết để giải quyết. Cách mạng đã xảy ra tại Tunisia mà sao không xảy ra tại
VN?

c. Tại sao CM chưa xảy ra tại VN?

i. Tại vì dân trí VN thấp? CM không lựa chọn dân trí cao hay thấp để diễn ra. Dân
trí cao hay thấp đều có thể bất mãn nếu quyền lợị, nguyện vọng chính đáng không
được đáp ứng. Tuy nhiên, khi CM nổ ra, dân trí thấp có thể làm tiến trình kéo dài hơn
và phức tạp hơn thôi. Theo thống kê, dân trí của dân ta không thấp hơn Tunisia hay
Ai-cập.3

ii. Tại vì dân ta sợ hãi hơn? Không có nhà nước độc tài nào không sử dụng bạo lực
để duy trì quyền lực. Nhà nước CSVN đã áp đặt chế độ độc tài toàn trị trên quê hương
hơn 60 năm rồi. Càng bạo lực càng làm cho dân khiếp sợ (sợ chính quyền và sợ chính
mình) thì càng có khả năng duy trì quyền lực lâu hơn, nhưng đồng thời nó càng tạo sự
bất mãn cao hơn. Và đặc biệt, không phải ai cũng chọn cái chết để giải quyết sự bất
công của XH.

iii. Tại vì dân ta chưa có lãnh tụ? Thói quen tôn sùng lãnh tụ, thần thánh hóa lãnh
tụ cùng với quan niệm cần có lãnh tụ để lãnh đạo là thói quen, quan niệm mà nhà cầm
quyền CS cố gieo vào trong đầu chúng ta từ khi ĐCS nắm được chính quyền. “Cụ”
rùa Hồ Giươm hiện nay là nạn nhân mới nhất của tệ sùng bái này.

Trong thế giới phẳng ngày nay, lãnh đạo hợp lý nhất chính là ý tưởng của mỗi người
cùng nhau xây dựng một xã hội dân chủ công bằng và phát triển, trong đó mỗi người
dân chính là một lãnh tụ cùng nhau thực hiện sự lãnh đạo đó.

iv. Tại vì dân ta chưa có một tổ chức đủ mạnh, đủ uy tín để tập hợp quần
chúng? Lâu nay, chúng ta thường hiểu Tổ Chức là một tổ chức theo đúng nghĩa đen
của nó. Tại sao chúng ta không thử hiều Tổ Chức chính là ý thức, hành động có tổ
chức có đoàn kết, có cùng mong muốn đạt được mục đích chung? Chính Ý Thức Tổ
Chức này sẽ phối hợp mọi hành động để cùng làm CM.

v. Tại vì thời cơ chưa tới? Vậy xin hỏi, thời cơ là do con người hay do Thượng Đế
tạo ra? Xin nhớ một điều, CM xảy ra một cách bất ngờ không có nghĩa là do Thượng
Đế tạo ra sự bất ngờ mà chính là do sự bùng nổ của quá trình dồn nén sự bất mãn
trong dân chúng đối với XH đã đến mức không chịu được nữa.

vi. Tại vì dân ta hiện nay chưa cần dân chủ mà chỉ cần cơm ăn áo mặc và đời
sống ổn định? Đây là lý do mị dân nhất trong tất cả mọi lý do. Ông cha ta từ bao đời
đã sống với ước mơ giản dị đó, đến đời chúng ta vẫn tiếp tục ước mơ đó. Giấc mơ đó
lại được hổ trợ tích cực bởi những người cầm quyền hiện nay để tiếp tục ru ngủ và mê
muội các thế hệ sau. Cứ mơ như thế thì đến bao giờ dân VN mới thành người được?.

VN có đủ yếu tố cần thiết cho một cuộc CM, vậy tại sao CM chưa xảy ra? Câu trả lời
có lẽ là chúng ta chưa tạo ra được một đòn bẩy thích hợp để vận động quần chúng.

II. Đề Nghị

a. Đặc thù VN

Hoàn cảnh XH Việt Nam hiện nay cũng giống như XH của các nước mà cách mạng
Hoa Lài đang diễn ra, nhưng có hai điểm khác biệt rất quan trọng đó là:

i. Hơn tất cả các nhà cầm quyền độc tài khác, nhà cầm quyền CS rất nhạy cảm trong
vấn đề chính trị. Bao nhiêu năm dưới sự cai trị của đảng CS, người dân cũng rất nhạy
cảm với chính trị. Một thí dụ rõ ràng nhất là họ không những tự kiểm duyệt mình,
trong cách viết, hành động, lời nói mà còn được khuyến khích kiểm duyệt người khác
nữa.

Về phía nhà cầm quyền, dù người dân không chống đối gì, không có hành động gì hầu
có thể gây nguy hiểm cho chế độ, nhưng nếu họ nói chuyện về Dân Chủ, hay chỉ đọc
sách nói về nó cũng có thể gây phản ứng từ phía người cầm quyền.

ii. ĐCSVN là đảng cầm quyền, nghĩa là ai trong đảng cũng có quyền, nhưng không
ai có trách nhiệm rõ ràng trong việc điều hành đất nước. Tuy vậy, hệ thống trấn áp để
bảo vệ đặc quyền, đặc lợi lại được tổ chức chu đáo từ trên cao nhất xuống tới cấp thấp
nhất, được phân công trách nhiệm rõ ràng.

Đặt biệt nhằm mục đích bảo vệ đảng, chính sách đầu độc và ngu dân đã trở thành
chính sách quan trọng của các cấp nhà nước và được đưa vào giáo dục từ cấp mẫu
giáo cho đến hết đại học.

Chính vì thế tại VN, người ta nói bạn muốn làm gì chửi gì cũng được nhưng đừng có
nói về chính trị và nhất là đừng có đứng trong đảng phái hay tổ chức nào.

Thật vậy, bạn sẽ không bao giờ dám nói chuyện về chính trị với người lạ vì bạn không
biết họ sẽ phản ứng như thế nào. Ngoài ra, khá đông đảo quần chúng tuy bất mãn với
XHCS nhưng thụ động mặc nhiên chấp nhận bất công, vô cảm với mọi việc xảy ra
chung quanh. Họ tránh xa mọi thứ được xem là nhạy cảm với chính quyền.

b. Mặt trận xã hội và đấu tranh bất bạo động
Từ các nhận xét trên, có ý kiến cho rằng trong tình hình VN hiện nay, sự đấu tranh
khởi nguồn từ mặt trận xã hội để đạt mục tiêu chính trị là chiến lược khôn ngoan nhất
thay vì đi từ mặt trận chính trị để làm thay đổi XH. Và bất bạo động chính là phương
thức đấu tranh hiệu quả nhất.

Nhưng làm thế nào để khơi động mặt trận xã hội? Làm thế nào để truyền bá tư tưởng
tự do, dân chủ?. Làm thế nào để người dân bớt sợ hãi và làm thế nào để tiếp cận các
vấn đề chính trị nhạy cảm với người lạ?

Vận dụng bất bạo động một cách khôn ngoan là phương pháp hữu hiệu nhất để giải
quyết các câu hỏi này.

Bất bạo động không đơn giản chỉ là không sử dụng bạo lực hay vũ khí mà còn rất
nhiều các hình thức khác nhau thể hiện sự bất bạo động.

Người Buôn Gió trong bài viết Một Năm Nhìn Lại, năm 2010, anh kể:
Đưa tôi vào buồng cô (công an) khoá cửa lại, mặt lạnh tanh. Tôi hỏi.
- Này mình ơi, nếu không muốn đi cung nữa thì từ chối có được không ?
Cô cán bộ nhìn tôi nghiêm khắc.
- Không muốn thì chỉ có ốm, mà ốm thì phải có bác sĩ xác nhận. Ở đây phải gọi
là cán bộ, xưng tôi. Không được mình mình.
Tôi cười xoà.
- Gọi khác sợ kém xinh đi, tưởng gì chứ gọi bằng cán bộ tù nào chả gọi được.
Cô cán bộ lườm.
- Ăn nói linh tinh, kỷ luật bây giờ.

Đây là hình thức bất bạo động. Làm sao cô cán bộ công an mặt lạnh tanh có thể cùm
Nguời Buôn Gió vì tội anh đã khen cô ta xinh.

Trở lại câu hỏi trên là làm sao truyền bá tư tưởng tự do, dân chủ? Làm thế nào để
người dân bớt sợ hãi và trở nên tích cực?

Mạng truyền thông là một phương tiện tốt nhưng chưa đủ. Nếu ta có phương tiện này
thì kẻ thù cũng có mà còn có mạnh hơn nữa là khác. Vã lại, thực tế chứng minh là
những mạng như Facebook, Twitter chưa đủ để làm một cuộc cách mạng.

Như đã nói, hãy bắt đầu từ đời sống thường ngày. Trong Xã hội VN hôm nay, người
vô cảm lắm cũng bất mãn vì giá cả gia tăng, hãy bắt đầu bằng chuyện đó và từ từ
chuyển sang nguyên nhân.

Nếu bạn nói với người công an về sự bất mãn của người dân vì những chính sách sai
lầm của đảng, họ có thể sẽ trừng mắt nhìn bạn, nhưng nếu bạn nói về sự khó khăn
trong đời sống của bạn mà không trách móc, thì người công an cũng sẽ nói về cuộc
sống khó khăn của anh ta. Công an cũng có những bất mãn riêng của họ. Và hãy tin
chắc một điều là nếu anh ta có bất mãn thì sự bất mãn đó còn nhiều hơn sự bất mãn
của bạn nhiều, vậy hãy gợi nó ra.

Trong thập niên qua, VN hình thành một thành phần tư sản mới. Không như nông dân
hay công nhân, thành phần này có ảnh hưởng nhất định lên xã hội. Họ làm giàu nhờ
chế độ mà họ cũng hoang mang vì chế độ. Họ có tài sản để mất chứ không phải người
dân nghèo thành thị không có gì để mất. Thay vì nói với họ những sai lầm về chính trị
của đảng CS, hãy tác động họ bằng những phân tích về tác hại của sai lầm kinh tế vĩ
mô (của đảng) ảnh hưởng tới họ thế nào.

Hãy bắt đầu từ ngọn của vấn đề rồi lần xuống gốc. Nếu chưa đến lúc, hãy bắt đầu
bằng những điều họ quan tâm chứ không phải những điều mà bạn quan tâm.

Cuộc đấu tranh tại giáo sứ Thái Hà có lẽ là một điển hình hay của đấu tranh bất bạo
động. Biểu tượng của họ là Thánh Giá (Đức tin), khẩu hiệu của họ là Kinh Hoà Bình.
Họ chỉ đọc kinh cầu nguyện và không phản ứng gì hết trước sự bao vây của công an
và khiêu khích của những thanh niên dân phòng. Nhà cầm quyền không thể lấy cớ gì
để đàn áp họ. Họ đã quy tụ được hàng chục ngàn người.

Xin đừng gán cho họ những mỹ từ chính trị như “Đấu Tranh Cho Tự Do Tôn Giáo”
mà làm hỏng mục đích của họ.
“....Nhớ vụ Xuống Đường Muối Mặn của Gandhi ? Vấn đề không phải là “Dân Anh
cút đi!” – không chính thức. Vấn đề là: “Chúng tôi muốn làm muối.”(Tina
Rosenberg, Mai Việt Tú chuyển ngữ, TTHN 2-2011“Cách Mạng Chử U”).
Công an CS rất đa nghi, ngoài ra còn một lực lượng hàng ngày len lỏi trong XH để
nắm bắt thông tin, đó là thanh niên dân phòng, đây là lực lượng ra tay mạnh nhất.

Với chủ trương bắt lầm hơn tha lầm. Một sự tập họp mà manh nha nghe nói ý đồ
chính trị, có tổ chức nào đó đứng sau lưng hay sử dụng các khẩu hiệu sặc mùi chính
trị như Tự-do, Dân chủ, Nhân-quyền là dể bị công an dẹp tan nhất.

“... tự đặt mình vào cái thế của cảnh sát, công nhân, đàn bà, và những nhóm khác –
họ muốn cái gì ? Những danh sách mà họ lập ra có thể đoán được sở thích của họ:
Học sinh muốn trường tư, thương gia muốn một hệ thống ngân hàng tin cậy, nông dân
muốn nông phẩm được phụ cấp. Cái thú vị là danh sách không thấy “Dân chủ ở đâu?
Nhân quyền ở đâu?” Popovic (sáng lập viên nhóm CANVAS - chuyên tổ chức hướng
dẫn đấu tranh bất bạo động) nói, chỉ vào những cái danh sách treo trên tường. “Dân
chúng chả xem những thứ ấy là cục phân nào cả. Bình thường chính trị gia nói về
những thứ mà không ảnh hưởng đến dân chúng. .”(Tina Rosenberg, Mai Việt Tú
chuyển ngữ, TTHN 2-2011“Cách Mạng Chử U”).
Hãy sử dụng quyền lực mềm và khẩu hiệu mềm của bất bạo động để vượt qua sợ hãi:
sợ hãi công an và sợ hãi hành động nhạy cảm của mình.

Xin minh định là, tất cả các cuộc xuống đường hay biểu tình đều cần có tổ chức.
Không có cuộc CM nào mà không cần sự chuẩn bị lâu dài và tỉ mỉ.

Tuy nhiên, vì lý do như đã nói ở trên, sẽ là dở nhất nếu các cuộc đấu tranh đó do
một cá nhân hay một nhóm đứng ra vận động mà hãy làm sao cho tất cả mọi người
cùng vận động.

Ngoài ra, đấu tranh bất bạo động không chỉ có nghĩa là tập trung một số lượng lớn ở
tại một nơi nào đó. Tại Ai-cập trong cách mạng Hoa Lài, các cuộc xuống đường đầu
tiên của các nhóm nhỏ, rất bình thường, không bạo động diễn ra rải rác ở các thành
phố khác nhau là một thí dụ tốt. Nó đã tạo cho nhà cầm quyền một cảm giác xem
thường cho tới khi quá trễ.

Một lần nữa, nên tiếp cận vận động quần chúng (bất cứ thành phần nào trong XH,
tại sao không?), hãy bắt đầu từ ngọn của vấn đề rồi lần xuống gốc. Nếu chưa đến lúc,
hãy bắt đầu bằng những vấn đề xã hội mà họ quan tâm chứ không phải những vấn đề
chính trị mà bạn quan tâm.

Vận động quần chúng qua phương pháp đấu tranh bất bạo động không chỉ lôi kéo
quần chúng về phía mình mà còn gây dựng Ý Thức Tổ Chức cho mỗi người. Đó là
ý thức: đoàn kết, phối hợp, kỷ luật bất bạo động và nhất là mục đích rõ ràng. Như
thế là có tổ chức mà không có tổ chức.

Sử dụng khẩu hiệu mềm để tránh khiêu khích nhà cầm quyền một cách không cần
thiết. Hành động mềm nhưng cương quyết để tránh bị khích động gây ra xung đột,
và mục đích rõ ràng là những yếu tố quan trọng để tập họp quần chúng. Lê Diễn
Đức trong bài viết của mình đã dùng tựa rất hay Xuống đường làm cách mạng đơn
giản là Cool & Sexy.


Kết thúc tham luận này, xin đừng ngộ nhận rằng sử dụng bất bạo động trong đấu tranh
là hình thức thỏa hiệp, nhượng bộ. Thỏa hiệp hay nhượng bộ không phải là mục đích
chính và cuối cùng của đấu tranh chống độc tài CS.
Một thắc mắc cũng đáng nêu lên ở đây, mà có lẽ cũng là thắc mắc của rất nhiều người
là nếu CM thành công thì điều gì sẽ xảy ra cho đời sống của người dân sau đó? Câu
hỏi này xin để các tổ chức đấu tranh trả lời.
Cuối cùng, những ý kiến trên chỉ là ý kiến riêng, người viết xin đón nhận mọi ý kiến
đóng góp.

PKC VN
25/03/201