Vì sao con trâu kêu nghé ọ ?

Đào Tuấn 

Cổ tích Việt Nam lý giải như sau:
 

Ngày xửa ngày xưa, trâu cũng biết nói như người, nhờ thế, người dùng lời nói để sai khiến con vật theo ý muốn của mình rất tiện. 
 

Đại khái có một gã phú ông thuê một cậu mục đồng để chăn con trâu ấy. Người và vật lúc đầu rất tương đắc. Nhưng sau rồi hai bên bất bình với nhau. Cậu bé này tính ham chơi, nhiều khi quên mất phận sự của mình làm cho trâu nhiều lúc chả được miếng gì vào bụng. Có bữa vì say mê một cuộc đánh khăng hay đánh đáo, nhưng lại sợ trâu ăn lúa, cậu ta đã cột trâu lại một nơi không cho ăn. Những lúc đó, để che mắt chủ, hắn dã dùng một mẹo là lấy mo cau áp một lớp vào bụng con vật, rồi trát đất bùn ra ngoài. Cứ như thế, hắn dắt trâu về chuồng. Phú ông nhìn thấy bụng trâu căng lớn tướng thì tỏ ý hài lòng mà không căn vặn gì nữa. Nhờ mẹo ấy, cậu Mục đồng đã lừa được chủ nhiều lần nhưng cũng nhiều lần làm cho trâu rất tức tối.Cho đến một bữa hắn để trâu nhịn từ sáng tới chiều. Trâu gọi mãi, nhưng hắn ta nào có để ý đến. Buổi chiều hôm ấy trâu định mách chủ nhưng hắn khôn ngoan dùng lời lấp liếm không cho trâu có dịp mở miệng.
 

Sớm hôm sau, nhìn trâu không bước nổi, Phú ông gắt: Nào có đi mau lên không. Đồ lười?
Trâu trả lời:
Không phải lười mà tại đói.
Phú ông trợn mắt:
Đói là đói thế nào, ngày nào mà mày chả được một bụng no căng.
Bấy giờ trâu mới vạch mặt:
Cưỡi trâu ra đánh khăng đánh đáo, cưỡi trâu về nói láo trâu no. No gì mà no: trong mo ngoài đất sét. Ỉa cái phẹt, hết no.
Sự giả dối của cậu mục đồng vì thế bại lộ. Ngay buổi trưa hôm đó người chủ lột những cái mo đầy bùn dưới bụng trâu vừa bắt hắn…kiểm điểm.
 

Qua mấy ngày sau, những chỗ bị đánh hãy còn sưng húp, hắn ngồi trên bờ ruộng nghĩ mưu tính kế mãi chưa ra bèn bật khóc. Bỗng dưng có một ông lão hiện ra sau lưng, hỏi cơm cớ gì mà khóc. Hắn chỉ vào trâu mà nói: - "Tại nó cả. Vì nó mách chủ...". Đoạn hắn kể cho ông nghe hết đầu đuôi.
 

Ông lão nghe xong dỗ dành hắn và nói: - "Ta rất thương con gặp phải chuyện không may. Bây giờ con muốn gì ta sẽ làm cho con vui lòng". Hắn đáp: - "Vì nó biết nói làm cho con phải đòn. Bây giờ chỉ muốn làm thế nào cho nó không thể nói được nữa". Ông lão bảo: - ''Khó gì việc đó. Ta sẽ có phép làm cho con vừa ý". Ông lão bèn rút trong người ra một cây hương đốt lên thư phù vào trâu, rồi bất thình lình ông lấy cây hương đó dí vào dưới cổ con vật. Trâu cố giãy giụa nhưng không kịp. Trâu kêu lên oai oái khản cả cổ. Tiếng nói của trâu dần dần mất hẳn. Cuối cùng,lúc nào muốn nói, trâu chỉ còn phát ra có mỗi một riêng "nghé ọ... " mà thôi. Chỗ bị thương sau thành một cái sẹo như cái nốt ruồi, từ đó trâu không nói được nữa. Cả dòng dõi nhà trâu sinh ra cũng đều không biết nói và cũng đều mang cái nốt ở dưới cổ cho mãi đến ngày nay.

 

Chuyện này đọc lại hẳn nhiều người sẽ bất giác sờ tay lên cổ. Bởi đọc mãi vẫn nghĩ không ra. Lý do con trâu bị đốt thư phù, châm hương, giờ chỉ còn biết kêu nghé ọ- là bởi nó dám nói sự thật là cái đói?
 

Nhưng kinh nhất là tình tiết Ông lão “bỗng xuất hiện sau lưng” theo mô típ ông bụt- lại cánh hẩu với hung thủ là con người để trừng trị, đến tiệt nọc, nạn nhân- con trâu?
 

Thế bây giờ con người sai trâu bằng cái gì? Hẳn nhiên không phải bằng lời nói một cách bình đẳng nữa, mà bằng cây roi.
 

Chúng ta, những con người, có lẽ cũng chẳng quan tâm đến lối hành xử “đốt thư phù”, và hài lòng chấp nhận cái cách lối hành xử đó là dân gian, có khi chỉ bởi chúng ta là con người- không kêu nghé ọ. Nhưng sẽ ra sao một xã hội đương nhiên chấp nhận những câu chuyện cổ tích dành kể cho trẻ em trước khi chúng đi ngủ với “một tỷ câu hỏi” không lời giải? phải chăng cũng là xã hội sẽ chấp nhận “đốt thư phù, châm hương” với những lời nói thật, với tiếng nói khác mình?

https://www.facebook.com/tuan.dao.9828/posts/540465119309408
DienDanCTM