Từ chuyện điểm thi lịch sử kém

Trần Anh Tuấn

(Tôi thi Đại học 2 lần. Trong cả 2 lần, điểm môn lịch sử chỉ được 5 với 6, và cũng đều giúp tôi có ghế ngồi trên giảng đường. Quan trọng hơn, điểm số đó cũng khiến thằng tôi không phải hổ thẹn rằng: “Mình là đứa kém hiểu biết lịch sử”)
Những năm gần đây, điểm thi môn lịch sử của đa số thí sinh đều như những nhát dao đâm sâu vào niềm (chẳng mấy) tự hào của ngành Giáo dục. Thế là không ít những cuộc hội thảo diễn ra nhằm mổ xẻ nguyên nhân dẫn tới sự hổ thẹn đó.
Nào là chương trình học nặng nề, nào là giáo viên không say mê, nào là học sinh không có mấy nhu cầu về môn này trong việc xây dựng sự nghiệp tương lai của mình bằng các môn khoa học tự nhiên,… Mạnh dạn hơn một chút, có người nhìn nhận rằng sử Việt Nam chỉ nói nhiều tới thắng lợi chứ chẳng mấy khi đề cập đến thất bại. Điều này dễ khiến học trò có tâm lý “Chẳng cần học cũng biết”,... Tóm lại là toàn những lý do góp phần đẩy quả bóng trách nhiệm ra xa hơn chân các vận động viên chính thức trong trận cầu với dân tộc.

Vong bản từ đâu?

(Mạn đàm cùng nhà sử học Dương Trung Quốc)
Hà Sĩ Phu

Ông Hà Sĩ Phu

Đọc được bài Thế hệ chúng ta mất gốc hoàn toàn của ông Dương Trung Quốc tôi biết ý kiến của mình lâu nay (về chủ đề này) đã không còn lẻ loi. Vâng, mất gốc hoàn toàn cũng nghĩa là vong bản tuyệt đối. Đúng vậy, nhưng xin đừng quá buồn.

Lâu nay, trò chuyện với bạn bè ở Đà Lạt tôi thường đề cập đến sự thăng trầm của “Phẩm chất con người Việt Nam”, vì không hiểu điều này sẽ không cắt nghĩa nổi những dao động lịch sử, lúc như sóng cồn, lúc trơ lỳ, của xã hội Việt Nam hơn một thế kỷ nay.

Theo tôi, phẩm chất con người Việt Nam đạt đỉnh cao nhất ở nửa sau của thời kỳ Pháp thuộc. Còn đoạn lõm thấp nhất, bị tha hoá tệ hại nhất là ở nửa sau của cuộc “Cách mạng Vô sản”, tức chính là những năm tháng hiện nay. Nói khác đi, những thế hệ sống trọn thế kỷ 20, vắt sang đầu thế kỷ 21 đã có may mắn được chứng kiến cả điểm cực đại và cực tiểu của sự dao động suốt 4000 năm lịch sử, một giai đoạn độc đáo khó có lần lặp lại.