Thế nào là "tuyên truyền chống nhà nước"?

Minh họa Điều 88 BLHS bằng 2 chiếc còng là hợp lý nhất.

Tấn Hà

Tác giả gửi đến DienDanCTM

(Bài bút chiến với tác giả Đức Giang - Báo QĐND)

Ngày 13/01/2013 trên bào Quân Đội Nhân Dân (QĐND) xuất hiện bài viết “Điều 88 Bộ luật Hình sự với quyền con người và quyền công dân” của tác giả Đức Giang. Bài viết này đã cố tình đánh tráo khái niệm hòng làm lạc hướng dư luận về quyền con người và quyền công dân. Thực chất hai quyền này là hai lĩnh vực thuộc về nhau, gắn kết với nhau, nhưng không hoàn toàn ràng buộc nhau trong lĩnh vực pháp lý. Đặc biệt là bài báo vừa kể đã hoàn toàn không giải thích được các khái niệm “tuyên truyền”, “chống nhà nước” và "tuyên truyền chống nhà nước" là gì?...

Người ta không mấy bất ngờ gì nữa với việc trên tờ QĐND từ năm 2011 đến nay đã xuất hiện
nhiều bài báo cố tình đánh tráo khái niệm chính trị, lèo lái dư luận một cách thiếu khách quan.., phải kể đến các cái tên của các tác giả như đại úy Nguyễn Văn Minh (nay đã mang hàm thiếu tá), đại tá tiến sĩ Nguyễn Văn Quang, và ta cũng không nên quên một ông đại tá tiến sĩ khác với bài diễn thuyết tai tiếng và làm muối mặt quân đội, đó là ông đại tá Trần Văn Thanh. Những động thái đó đã cho thấy, Báo QĐND đang có xu hướng chính trị hóa xã hội theo chỉ đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam.

Đối với bài viết “Điều 88 Bộ luật Hình sự với quyền con người và quyền công dân” của Đức Giang, trước hết ta nên xem anh ta giải thích về quyền con người và quyền công dân như thế nào?Sau một hồi diễn giải dài dòng và cảnh báo về những ý kiến trái chiều trên mạng Internet, Đức Giang kết luận về quyền con người như sau: “QCN là các quy định pháp luật (trong luật quốc tế và còn được nội luật hóa trong luật quốc gia) nhằm bảo vệ nhu cầu về các mặt: Dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa của mọi người và nghĩa vụ của mỗi người đối với cộng đồng.”

Quyền con người là một quyền bất khả xâm phạm và là quyền tự nhiên mà có, nó không hề là một nhu cầu vì nhu cầu đó (nếu có) thì nó đương nhiên đã phải được đáp ứng vô điều kiện ngay từ lúc một người vừa mới lọt lòng. Nơi nào xác định quyền con người là một nhu cầu thì nơi đó chắc chắn chưa có quyền ấy. Để quyền con người được  thừa nhận một cách đầy đủ nhất, mỗi quốc gia có dân chủ đều cụ thể hóa và pháp luật hóa quyền này bằng những văn bản luật (từ hiến pháp trở xuống) với mục đích là bảo vệ các quyền bất khả xâm phạm của mỗi con người.

Như vậy quyền con người không bị gắn liền với bất kỳ nghĩa vụ nào, vì quyền (trong nghĩa quyền lợi) và nghĩa vụ là hai phương diện hoàn toàn khác nhau. Ta thử lấy ví dụ: Một em bé mới sinh (đã có đủ mọi quyền tự nhiên của con người) thì sẽ có nghia vụ gì? Phải chăng đó là nghĩa vụ… bú mẹ? Trong bài  của Đức Giang lại còn viết “nghĩa vụ của mỗi người với cộng đồng”, tôi lại lấy một ví dụ khác: Một người mất trí, tâm thần, hay đang phải sống thực vật chẳng hạn, thì có quyền con người hay không? Và theo Đức Giang thì họ có nghĩa vụ gì với cộng đồng?

Về phạm trù quyền công dân, Đức Giang đã không chỉ ra được thế nào là quyền công dân? Anh ta chỉ viết được ra một vài tính chất của nó mà thôi, xin trích: “So với khái niệm QCN, khái niệm QCD mang tính xác định hơn. Khái niệm này gắn liền với chế độ xã hội, những đặc thù về lịch sử, văn hóa của mỗi dân tộc. Trong Hiến pháp Việt Nam cũng như Hiến pháp của nhiều quốc gia khác, QCD thường được gắn liền với nghĩa vụ công dân, hình thành khái niệm Quyền và nghĩa vụ công dân (Q&NVCD) được quy định trong pháp luật quốc gia.”  Quyền công dân thực ra chỉ được xác định khi một người đã ở vào một độ tuổi nhất định (thường là từ 16 - 18 tuổi), quyền này quy định một số quyền mà ở lứa tuổi chưa trưởng thành chưa được xác định (do thể chất chưa hoàn thiện) như quyền bầu cử, quyền kết hôn, quyền tham gia bộ máy nhà nước vv…

Ngay cả trong quyền công dân, quyền con người cũng không bắt buộc phải gắn với bất kỳ nghĩa vụ nào, vì đơn giản “quyền công dân” và “nghĩa vụ công dân” là hai phạm trù khác nhau. Đôi khi người ta nói “quyền và nghĩa vụ công dân” là để chỉ những gì một công dân được hưởng và những gì mà người đó phải có nghĩa vụ hoàn thành. Tôi lấy ví dụ quyền bầu cử không hề gắn với nghĩa vụ bầu cử, hoặc quyền kết hôn không gắn với việc một người buộc phải kết hôn, hay một người không có nghĩa vụ tham gia chính quyền nếu họ không muốn. 

Đối với ý chính trong bài viết “Điều 88 Bộ luật Hình sự với quyền con người và quyền công dân” của tác giả Đức Giang, một khi đã nói là "Điều 88 với quyền con người và quyền công dân" thì phải nêu ra được quan hệ biện chứng của chúng với nhau, ví dụ Điều 88 quy định như sau: “Tội tuyên truyền chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam… bao gồm: a) Tuyên truyền xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân; b) Tuyên truyền những luận điệu chiến tranh tâm lý, phao tin bịa đặt gây hoang mang trong nhân dân; c) Làm ra, tàng trữ, lưu hành các tài liệu, văn hóa phẩm có nội dung chống Nhà nước CHNXHCN Việt Nam.

Tôi tạm đưa ra phân tích: Trong Khoản a của Điều 88 BLHS quy định là, tất cả những cá nhân và tổ chức nào có hành vi tuyên truyền xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân thì đều vi phạm. Trước hết tuyên truyền một cái gì đó, ví dụ truyền đạo, truyền tin, khen hay chê một cái gì đó, đưa ra chính kiến nhận định của mình về một cái gì đó trong một lĩnh vực nào đó vv.., đều là hành vi tuyên truyền hợp pháp. Ấy là chưa nói đến nghĩa của từ "tuyên truyền" theo Từ điển Bách khoa Toàn thư chỉ là "phổ biến, giải thích rộng rãi để thuyết phục mọi người tán thành, ủng hộ, làm theo ". Vậy theo Khoản a BLHS, tuyên truyền mà không xuyên tạc, phỉ báng chính quyền thì hoàn toàn là quyền được pháp luật công nhận.

Với quyền đang nói đến ở trên, nếu bất kỳ ai tuyên truyền mà không xuyên tạc (tức là trung thành với sự thật và chỉ nói sự thật) thì không vi phạm pháp luật. Đó tức là quyền con người và quyền công dân đã được cụ thể bằng hành động. Đối với cụm từ “phỉ báng”, ta hiểu phỉ báng là những hành động gì? Phỉ báng là hành động làm nhục người khác, đối tượng khác bằng lời nói hoặc viết, ví dụ như gọi người khác (ở đây là chính quyền nhân dân) là “đê tiện”, “chó chết”, “giòi bọ”, “đê hèn” vv…

Trong Khoản b của Điều 88 ta phân tích như sau: Ai tuyên truyền những luận điệu chiến tranh tâm lý, phao tin bịa đặt gây hoang mang trong nhân dân thì đã vi phạm pháp luật. Vậy thế nào là “luận điệu chiến tranh tâm lý?” Chiến tranh là đối đầu trực tiếp, chiến tranh tâm lý là dùng những tài liệu, tin tức không có thật xúi giục hai phía, gây hiểu lầm mất đoàn kết, kích động bạo lực dẫn đến đối đầu bạo lực. Tất nhiên những hành vi phao tin bịa đặt gây hoang mang trong nhân dân cũng nằm trong hành vi giống như chiến tranh tâm lý. Và nếu như ai không vi phạm những điều vừa kể thì họ không vi phạm pháp luật.Khoản c: “Làm ra, tàng trữ, lưu hành các tài liệu, văn hóa phẩm có nội dung chống Nhà nước CHNXHCN Việt Nam”. Trong khoản này, việc làm ra, tàng trữ, lưu hành, thì chứng minh rất đơn giản, chỉ cần có chứng cứ (nhân chứng vật chứng). Nhưng thế nào là chống nhà nước? Và nội dung thế nào thì được cho là nội dung chống nhà nước? 

Ta hiểu chống ở đây có hai khía cạnh, đó là điều mà tác giả Đức Giang đã nhắc đến nhưng anh ta đã không hiểu nó là gì. Thứ nhất, quyền chống lại một cái gì đó một cách hòa bình là quyền con người (ví dụ chống tham nhũng, chống độc tài, chống đói nghèo lạc hậu, chống nạn kỳ thị dân tộc chủng tộc vv.., bằng cách lên án, chỉ trích, từ chối hợp tác…). Thứ hai, đối với nghĩa vụ công dân, mỗi người có trách nhiệm bảo vệ và thực hiện quyền con người của mình, có nghĩa vụ ngăn cản các hành vi chống đối bằng bạo lực. Vậy làm ra, tàng trữ, lưu hành các tài liệu chống một cái gì đó mang tính chất hòa bình hoàn toàn là quyền con người và quyền công dân.

Việc chống nhà nước cần được hiểu rằng: Chống lại pháp luật chính là chống nhà nước. Ví dụ như chống nghĩa vụ quân sự, chống nộp thuế, chống người thừa hành công vụ, chống thi hành án đã có hiệu lực pháp luật vv... Còn việc chống theo kiểu phản đối bằng miệng thì không phải là chống, đó chỉ là sự phản ứng thông thường. Theo pháp luật, khi người dân gặp bất công, họ có quyền kêu gọi người khác ủng hộ, trợ giúp, không ngoại trừ việc thuê luật sư khởi kiện. Như vậy nếu có số đông tụ họp bày tỏ quan điểm ủng hộ ai đó, cái gì đó, thì đó đều là quyền công dân, quyền này đã được cụ thể bằng quyền biểu tình. Suy ra biểu tình không phải là hành động chống, chỉ là thực hiện quyền bày tỏ tình cảm và chính kiến...

Ở cuối bài viết của Đức Giang, anh ta cảnh báo thêm là “không nên xem nhẹ những âm mưu thủ đoạn lợi dụng những quyền tự do ngôn luận, báo chí nhằm làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với chế độ, gây mất ổn định chính trị, từng bước đi đến xóa bỏ chế độ ta xã hội XHCN và Nhà nước của nhân dân ta.” Dưới góc độ quyền con người, quyền công dân, và cả nghĩa vụ công dân, ta hiểu thế nào là lợi dụng tự do ngôn luận?

Trước hết “lợi dụng” nghĩa là hành vi dựa vào một cái gì đó bình thường để làm những việc không bình thường, ví dụ lợi dụng quen biết để lừa đảo, lợi dụng quyền hạn để tham nhũng. Ở đây là lợi dụng quyền tự do ngôn luận. Quyền tự do ngôn luận là gì? Là quyền được nói, viết, trao đổi thông tin với người khác về những tin tức trung thực khách quan, về quan điểm cá nhân trong nhiều lĩnh vực (chính trị, văn hóa, xã hội…). Nếu một người nói, viết, loan tải những điều không đúng sự thật, kích động bạo lực, chia rẽ dân tộc, thì rõ ràng đều là hành vi lợi dụng quyền con người và quyền công dân. Nếu họ không làm như vậy thì đó đơn giản là quyền bất khả xâm phạm của họ.

Thiết tưởng cũng cần nhắc tác giả Đức Giang rằng, tất cả những hành vi nào mà nhằm tước đoạt, ngăn chặn quyền tự do của con người và trong đó có quyền công dân của con người đều là hành vi vi phạm nhân quyền, cao hơn thì đó là hành vi vi phạm pháp luật. Ví dụ bắt bớ, đàn áp và cầm tù những nhà đấu tranh ôn hòa đều là hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam.

Liên tưởng đến những vụ án bất công dành cho tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ hay xét xử Câu Lạc Bộ Nhà Báo Tự Do (Đức Giang đã lấy làm ví dụ trong bài viết của mình), gần đây nhất là vụ Xét xử 14 Thanh Niên Thiên Chúa Giáo tại Vinh, tôi khẳng định rằng nhà nước CHXHCNVN đã vi phạm pháp luật. Đối với tác giả Đức Giang, hoặc là anh ta không hiểu gì về nhân quyền và pháp luật, hoặc là anh ta đang cố tình trí trá, đánh tráo khái các khái niệm về nhân quyền và quyền công dân, cố tình không hiểu thế nào là “tuyên truyền chống nhà nước?”

Tấn Hà