Chết mới khó làm sao!

Trần Khải Thanh Thủy

DienDanCTM

Trước ngày đảng cộng sản đổi mới tư duy, từ “vô sản” thành hữu sản, từ màu đỏ của tiền hồ thành màu xanh của  đồng đô la Mỹ, màu vàng của  kim loại, màu óng ánh của kim cương v.v ... cả nước còn chìm ngập trong âm u đói rét. Nhà văn Khuất Quang Thụy làm bài thơ: “sống mới khó làm sao”.

Em có nghe tiếng sấm

Báo một cơn mưa rào

Em có nhìn  trời thẳm

Cháy bùng những vì sao?

Em có nghe thời cuộc

Run trong từng cọng rau?

Đói nghèo và dung tục

Nhận chìm bao thanh cao

Đã trở thành giả dối

Những câu thơ ngọt ngào

Đã trở thành tội lỗi

 Nếu chỉ ngồi khen nhau !

Hoa nở chẳng vì đâu

Khi vàng con mắt đói

Bởi xóm làng thương nhau

Bếp mỗi chiều vẫn khói

Sống mới khó làm sao

Nữa là còn đấu tranh đấu

Nữa là còn sáng tạo

 Nữa là còn yêu nhau...

Bài thơ chỉ tình cờ xuất  hiện một lần trên báo văn nghệ trung ương khi “lính gác” gục ngủ say và ban tư tưởng văn hóa chưa kịp rờ tới, nhưng đã găm sâu vào đầu óc, tâm tưởng của  mọi người dân Việt, đặc biệt là cánh làm công ăn lương, từ công nhân viên chức Nhà nước đến kỹ sư bác sĩ, giáo viên...

Vậy mà với  tư cách là nhà văn đối kháng, sống 51 năm dưới bầu trời xã hội chủ nghĩa, qua đủ các đồn công an, trại giam của sở, bộ, thành phố, tỉnh v.v tôi còn tìm được khía cạnh ngược lại: Chết mới khó làm sao.

Này nhé, anh bạn tôi là giáo viên dạy văn, một tâm hồn hoa lá chim muông, 40 tuổi đầu còn bị nàng thơ ám ảnh, nên tâm hồn lúc nào cũng treo ngược ở chín tầng mây, chờ thơ về đón bắt. Sang đầu 4, đít chơi vơi anh mới gặp được một người đồng nghiệp cùng trường góa bụa vì chồng ra đi đầu không ngoảnh lại, khi biết cái dáng đẹp nhất của Việt Nam là phải nhìn từ phía bên kia bờ đại dương và chết đói chết khát trên hành  trình đi tìm tự do, no ấm nơi xứ người.

Bắt đầu một chuỗi dài bi kịch, không ai nấu cơm cho ai ăn vì cả hai vợ chồng đều đặt cuộc đời lên trang sách, coi chữ nghĩa mới là trọng còn ăn uống tuế tóa thế nào cũng xong, khốn nỗi con người lại là một thực thể vật chất, không ăn thì không sống nổi nên khi cái nghèo đi vào cửa lớn thì tình yêu đi qua cửa sổ. Chán đời vì bị vợ chê mình bất tài trong mọi lĩnh vực, cả kiếm tiền cũng như vũ điệu chăn gối - theo dân gian mô tả: “Dân đen tối dạ, học giả yếu cu” chàng bèn viết thư tuyệt mệnh. Trong lúc đờ đẫn ngờ nghệch nằm ngắm cái chết của mình để tả lại, liền bị vợ phát hiện và khóc lên rưng rức:

- Ối anh ơi là anh ơi, sao anh dại dột thế, anh tưởng chết là hết nạn, là giải thoát cho em gánh nặng áo cơm, kinh tế ư? Anh định để lại tiếng xấu cho em ư?

Trong cơn vật vã vì thuốc ngủ sắp ngấm, chàng lờ đờ hỏi:

- Sao em biết?

Người vợ được thể kể tông tốc:

- Thì chính ông bạn đồng nghiệp của  em cũng giàu trí... tưởng bở như thế, nhưng chết rồi, thì nào tiền áo quan, tiền bệnh  viện,  tiền xe tang, tiền đất chôn... đủ mọi chi phí anh ơi, anh tưởng chết là dễ lắm à?

Nhưng! Nhưng! Anh cố giương đôi mắt đờ đẫn lên hỏi lại:

- Mình là cán bộ công nhân viên, có chế độ của nhà nước chu cấp chứ.

- Trời ơi.., Chị vợ toang toác, quên cả bàn tay thần chết đang sờ sẩm, lượn lờ:

- Sao mà anh dốt thế, anh tưởng chết xong là cứ bó chiếu đào đất mà chôn ngay gốc cây trước cửa nhà như con vịt, con gà hay cho vào túi ni lon quẳng vào thùng rác công cộng hả? Còn đủ 1001 chuyện chi phí mai táng anh ơi, mà nhà nước chỉ cho vẻn vẹn 2 tháng lương  thôi, anh tính  đi?

Biết người sắp chết chẳng thể nào tính toán chi li, chặt chẽ được, chị vợ liền tính  giúp:

- Một cái áo quan rẻ tiền nhất bây giờ cũng vài triệu bạc vì rừng đầu  nguồn bị phá hết để lấy đất  bán cho trung quốc rồi, lấy đâu ra gỗ mà giành cho người chết? Trong khi lương anh vẻn vẹn 3 triệu đồng, hai tháng là 6 triệu, còn tiền hương hoa, vải liệm, xô màn, bia mộ và tổ chức tang lễ nữa, anh cứ thử tưởng tượng đi, chết như thế anh có nhắm được mắt không?

- Nhưng nhưng..

- Nhưng nhưng gì nữa, chị vợ cướp lời, quả quyết: - Trước khi là giáo viên... nhăn răng*, em đã làm cán bộ công đoàn, từng lo xét duyệt  tiêu chuẩn tử tuất cho một số anh em trong ngành vì bất mãn với chế độ, nên em biết rõ từng khoản, từ công văn chính phủ đến nghị định số bao nhiêu, quy định những khoản gì, khoản gì... Trong khi tiền leo thang với tốc độ phi mã thì những công văn này hàng chục năm vẫn không được điều chỉnh. Ví dụ lương từ 1991 của  anh  là 310 đồng thì đến bây giờ sau 21 năm giá lương đã được điều chính lên thành 3 triệu, gấp cả trăm lần thì tiền tử tuất cho cán bộ  công nhân viên chức nhà nước vẫn chẳng thay đổi bao nhiêu. Trong khi, để lấy được đủ các loại tiền ấy (áo quan, vải liệm, xô màn, bia mộ, xe tang và tổ chức tang lễ), em phải lo đủ 3 công văn gửi lên sở thương binh xã hội (thông qua ý kiến của sở giáo dục) 3 giấy  chứng tử của chủ  tịch ủy ban nhân dân cùng con dấu xác nhận của công an phường sau khi đã làm rõ cái chết của anh. Không thể là “bất mãn với  chính quyền” được vì chính quyền ta vốn nhân đạo gấp triệu lần tư bản. Cũng không thể bất mãn với nhà trường vì nghề giáo được coi là nghề cao quý trong những nghề cao quý. Vì vậy... 36 cách chỉ còn cách đổ tội cho chuyện gia đình lục đục, bất hòa nên anh đi bước nữa, sang thế giới bên kia mà thôi. Cho nên em sẽ lĩnh đủ vì nay công an triệu tập lên đồn, mai công an thẩm tra về nguyên nhân cái chết của anh, mai công an mở rộng điều tra các mối quan hệ mở  của  hai vợ chồng  xem em có bồ bịch, trai gái gì không? Vì vậy...làm sao anh có thể gượng cười nơi chín suối anh ơi?

 Chỉ thoáng nghe đến từ công an, anh đã thấy gờn gợn nơi cổ họng và lập tức bao nhiêu rau, dưa, đậu phụ từ cuống họng thông thốc tuôn ra, không sao kìm nén được nữa.

 Nhìn anh bệt bạt, lử lả trên chiếc gối, không nhấc đầu lên nổi, chị cầm khăn mặt đưa cho anh, miệng tươi roi rói:

- Thế là anh không chết được rồi, bao nhiêu thuốc anh uống vào đã được nôn ra hết, anh sẽ bị vật vã trong vòng vài tiếng rồi sẽ khỏi thôi, đỡ tốn cho em một khoản tiền viện phí, lại cả trăm triệu tiền đất chôn nữa...

Từ cõi chết trở về tuy còn vật vã nôn nao vì thuốc ngủ, nhưng sau cốc nước đường có pha gừng đặc sánh của chị đưa,  anh dần dần tỉnh táo, nên đã cố tìm đọc các chế độ chính sách liên quan đến vấn đề tử tuất, lòng không khỏi bần thần xa xót. Hóa ra mọi điều còn kinh khủng hơn những điều chị nói, bởi chỉ riêng khoản lấy được giấy chứng nhận từ cơ quan an ninh để lo các thủ tục tiếp theo như chứng nhận ngừng hưởng lương, bản khai hoàn cảnh gia đình liên quan đến họ hàng hai bên nội ngoại cô, bác, chú dì, trong nước ngoài nước v.v rồi giấy xác nhận của khu phố, giấy xác nhận của sở giáo dục, của bộ lao động  thương binh xã hội  v.v tổng cộng không dưới 15 loại giấy tờ. Dù là tâm hồn treo ngược ở cành cây hay bay lượn trên chín tầng mây đi chăng nữa, nhưng sống trong chế độ độc tài xã hội chủ nghĩa với những kinh nghiệm... to béo, nhỡn tiền, anh hiểu - để được hưởng tổng cộng số tiền khoảng 5 triệu đó, vợ anh phải đi mòn 5,7 đôi giày cao gót, hàng nghìn ky lô mếc (gấp hàng chục lần từ nhà ra nghĩa trang Văn Điển), và thời gian đủ để cải táng anh (sau ba năm) may ra mới lĩnh nổi, vì trong chế độ tiền, quyền này thì có quyền là có tất cả... Đám tang của vợ con cán bộ lãnh đạo, được nhà nước chi trả không dưới 500 triệu đồng (lại còn được chôn riêng ở nghĩa trang Mai Dịch, khoản tiền đất được miễn phí hoàn toàn... còn bọn làm công ăn lương các anh thì  may mắn được trả 1/100  số đó, mà phải chi biết bao nhiêu thứ, từ tiền trà nước, bồi dưỡng âm công, tiền khiêng lên đặt xuống, tiền đút vào...mộ để không bị nằm ở chỗ ô nhiễm, rác rến, tứ cố vô thân, chưa kể tiền hoa quả, hương khói...lại còn 130 triệu tiền 2 mét vuông đất để chôn nữa chứ? Gấp cả triệu lần số tiền còm mà “nhà nước nhân đạo gấp triệu lần tư bản” ban cho.

 Toát mồ hôi hột, lại vừa nôn ra cả chậu thuốc lẫn nước, rau, cháo, anh tỉnh người khi nghe tiếng chuông điện thoại reo. Vợ anh nhanh nhẹn chạy ra nhấc máy. Trong ngôi nhà chật chội vẻn vẹn 16 m2, anh nghe tiếng vợ thút thít khóc.

- “Quái”.  Anh nghĩ, lúc mình quyết định đi gặp Diêm Vương để nhập hộ khẩu cõi âm, sao tiếng khóc của cô ấy không da diết bi ai đến thế? Cả lúc nghe tin chồng cũ bỏ mình trên biển thẳm, cô ấy cũng không khóc nhiều, khóc dai, khóc dại như thế này, sao bây giờ lại...

 Mếu méo chạy lại chỗ anh, đang cố bò ra khỏi giường, đầu óc còn lâng lâng sương khói, vợ anh âu yếm:

- Mình ơi, cậu Tiến bên Texas (Mỹ) ốm lắm rồi, các em Vũ, Thanh nói muốn mời vợ chồng  mình sang gặp mặt cậu lần cuối, rồi ở lại dự lễ tang luôn.

- Trời đất! Anh rên lên, tưởng mình vẫn còn trong cơn hoang tưởng mập mờ giữa sự sống và cái chết:

- Sống đã khó làm sao, chết còn xa sỉ gấp trăm lần sự sống, lo thân mình không xong, còn lo cho cậu tận Mỹ, lấy đâu ra visa, hộ chiếu, vé máy bay?

 - Hi hi, vợ anh vừa cười, vừa đưa ống tay áo lên quệt nước mắt nước mũi:

- Các em bảo sẽ đài thọ tất, vì chính phủ Mỹ quy định mỗi công dân Mỹ dù có là sắc tộc gì đi chăng nữa, miễn được nhập quốc tịch, khi mất được đài thọ 18.000 USD. Vì vậy chỉ cần vợ chồng mình sang chăm sóc cậu ít bữa, rồi muốn ở lại cả năm cũng được, tiền vé chỉ 2000 USD, còn thức ăn ở Mỹ thì ê hề, thừa mứa.

 - Chao ôi, anh so sánh, nơi Tư bản giãy chết, mà người ta coi tiền như vỏ hến vậy? 2000 USD là hơn bốn chục triệu tiền Việt Nam có ít đâu? Trong khi để có được số tiền  bằng 1/10 như thế (do công lao thành tích đóng góp của  anh cho nền giáo dục nước nhà), vợ anh phải tốn biết  bao nhiêu  mồ hôi công sức? Vậy thì dại gì mà chết cơ chứ? Sống đã khó làm sao, chết còn khó hơn nhiều, như  ông bạn từ thưở chăn trâu cắt cỏ của anh đấy... Đi nghĩa vụ quân sự về, lẽ ra được ưu tiên đi học đại học quân sự lại cứ: “Thóc đâu, bồ câu đấy”, tao ngán cảnh đánh đấm lắm rồi, về làng  kiếm cô vợ trẻ, đẹp rồi an cư, lập nghiệp thôi. Quê mình rụông thẳng cánh cò bay, năng xuất lúa tới 5 tấn /1 sào bắc bộ, có phải đất nghịch, đất  ngỗ đâu mà chim phải bay đi nhặt hạt rơi, hạt vãi  nơi quê  lạ, xứ người?

 Vừa rồi, lúa má bị rầy nâu phá đám, trâu bò mắc bệnh  lở mồm long móng chết cả loạt, bản thân căn nhà lợp ngói hai tầng cũng bị lũ cuốn tung nóc, vợ chồng ngủng ngoẳng vì bao nhiêu năm không có con cái do nó bị quai bị từ nhỏ, nó  chán đời, dốc nốt mớ tiền lẻ mua cái đùi  chó và nửa lít rượu pha với  chỗ thuốc diệt rầy còn lại, ngửa cổ uống ừng ực. Trước khi chết, gọi điện thoại thút thít với  anh: “Tao uống thuốc độc tự tử rồi, từ nay mày nhớ lấy ngày này mà cúng giỗ tao nhé”. Anh đã hoảng, cuống cuồng phóng xe máy về quê, khóc từ cổng khóc vào mà cu cậu vẫn nằm ngủ khì khì, mặt mày tươi tốt, béo đỏ. Hóa ra thuốc diệt sâu, rầy đều là của rởm, nên chẳng những sâu không chết mà người còn sống nhăn.

 Nhìn bộ dạng nhớn nhác phơ bờ của  anh, nó bảo:

 - Hóa ra chết không phải dễ ông ạ, bom đạn chẳng cướp nổi cái mạng mình thì mấy loại thuốc diệt sâu bọ vớ vẩn ấy chỉ có làm mình ngủ sâu giấc hơn thôi, đâu phải giấc ngủ nghìn thu được.

Trong buồng, vợ anh đã vét túi nọ, túi kia được 500.000 VND để đi làm hộ chiếu gấp, nếu công việc... thuận giò xuôi bướm (Ấy chết, anh mới đi gặp Diêm Vương về nên nói nghiụ: Thuận buồm xuôi gió) thì chỉ vài tháng sau vợ chồng  anh đã có mặt ở Mỹ rồi. Đúng là người tính  không bằng trời  tính, định xuống địa ngục ăn cháo lú Diêm Vương thì ông cậu lại lăn đùng ra ốm, nghĩ  tới cái ân nghĩa ngày xưa với người chị ruột không may vắn số vì nhờ lấy chồng là sĩ quan trong quân đội Bắc Việt mà được phép cưu mang em trong suốt  những ngày bị cộng sản  đấu tố. Sau đó tình nguyện theo chồng ở lại Hà Nội, để cả nhà chui lủi xuống tàu vào Nam theo Mỹ, “Ngụy”,  cho đến 1975, không chịu nổi ba mươi thứ tang do cộng sản gây ra nên ôm con cháu lên tàu Vạn Xuân chạy trốn, nương náu ở Hồng Công, và bây giờ sau gần 40 năm hưởng thụ cuộc sống nơi xứ sở tự do, liền bắt  con cháu lo lắng mọi giấy tờ thủ tục để vợ chồng anh sang, có khác gì lên thiên đường đâu? Thật là:

Chết mới khó làm sao

Nữa là còn mang nợ

Nữa là còn đắc tội

Nữa là còn...hoang mang?

Sacramento  February 10-2013

(Khai bút đầu xuân)

TKTT