Vụ Đoàn Văn Vươn: mức án đề nghị dưới khung hình phạt

Thanh Trúc - RFA

Mức án cao nhất đề nghị cho ông
Đoàn Văn Vươn là 72 tháng tù

Viện Kiểm Sát Hải Phòng hôm nay đề nghị mức phạt từ 42 đến 72 tháng tù giam đối với các bị cáo trong gia đình ông Đoàn Văn Vươn ở Tiên Lãng, được cho là  bằng nửa mức thấp nhất của khung hình phạt.

Dù không bảo vệ pháp lý cho vụ Tiên Lãng nhưng từng khuyến cáo đây là vụ án lịch sử  phải được xử lý thế nào cho thuận lòng dân, luật sư Trần Vũ Hải nhận định  rằng đề xuất của Viện Kiểm Sát là không phù hợp với hiện thực và thực tế khách quan vào khi phiên xử bước sang ngày thứ ba.

Tội giết người?

LS Trần Vũ Hải: Mức án đối với Đoàn Văn Vươn, Đoàn văn Quí và Đoàn Văn Sịnh người thì 54 tháng, người 42 tháng, người 48 tháng. Vai trò chủ mưu là ông Đoàn Văn Vươn, còn Đoàn Văn Vệ thì cho rằng thuộc loại chuẩn bị  phạm tội nên  được hưởng án treo.  Hai bà vợ của Đoàn Văn Vươn và Đoàn Văn Quí thì cho án treo về tội chống người thi hành công vụ.

Tôi nghĩ rằng thứ nhất họ phải giữ quan điểm rằng các bị cáo có tội. Thứ hai, đương nhiên họ có bị áp lực từ phía trung ương cũng như từ phía dư luận, thì mức án để các bị cáo không quá phẫn uất và dư luận không quá phản đối nên họ cũng đã cân nhắc ở mức mà theo họ là thấp hơn so với mức theo luật  định, tức bằng ½ mức thấp nhất theo luật định. Đấy là lập luận của họ.

Cá nhân tôi cho rằng tội danh chống người thi hành công vụ và tội danh giết người trong trường hợp này mà áp dụng đối với các bị cáo là không thoả đáng. Nhiều bị cáo, thí dụ bị cáo Thương và bị cáo Vệ, lẽ ra phải được đề xuất là vô tội. Còn đối với hai bị cáo Đoàn Văn Vươn và Đoàn Văn Sịnh thì không thể qui họ về tội giết người bởi vì không có người nào chết và cũng không chứng minh được rằng họ đã cố ý giết ai. Theo như các bị cáo thì họ chỉ có đe dọa cuộc cưỡng chế này thôi, đồng thời để cảnh tỉnh cho dư luận biết để sau này quyền lợi của gia đình họ được đáp ứng phần nào. Đấy là mục đích của họ thì chúng tôi cho rằng họ không cố ý giết người, không có người chết nên không thể qui tội họ cố ý giết người. Vì thế đề xuất của Viện Kiểm Sát là không thỏa đáng, không phù hợp với hiện thực và thực tế khách quan.

Thậm chí chúng tôi được biết có những thông tin rằng lãnh đạo cơ quan tư pháp, chính quyền và đảng bộ địa phương  cũng đang mong muốn có sự chỉ đạo của trung ương và theo nguồn tin chúng tôi được biết thì chính quyền trung ương cho rằng địa phương phải tự giải quyết như thế nào hợp lòng dân và hợp với pháp luật Việt Nam. và giải quyết như thế nào. Đấy là chuyện của họ và chúng ta chờ đợi xem ngày mai họ sẽ giải quyết như thế nào.

Thanh Trúc: Thưa luật sư Trần Vũ Hải, chắc ông cũng rõ trong phiên xử ngày thứ nhất bị cáo Đoàn Văn Vệ khai trong quá trình điều tra có một điều tra viên đưa điện thoại cho anh Vệ gọi về cho vợ để đưa cho điều tra viên  một lần  20 triệu và một lần 10 triệu với lời hứa sẽ lo cho anh Vệ không có tội nhưng sau đó không  thấy kết quả vì thế anh Vệ đề nghị thay đổi điều tra viên mà không được đáp ứng.Bước sang ngày xử thứ hai, truyền thông trong nước loan tin vào khi các bị cáo và phía công an không bên nào chịu nhận đã nổ súng trước thì phiên tòa đột ngột dừng lại. Ông nghĩ thế nào về hai trường hợp này?

Tránh gây ảnh hưởng bất lợi

LS. Trần Vũ Hải: Các luật sư cũng cố gắng đặt vấn đề rằng xem xét nguyên nhân của vụ án là chính quyền địa phương đã ra các quyết định trái pháp luật vân vân... Nhưng theo luật sư Triển có nói thì các vị thẩm phán đã cố tình không muốn nghe, nói rằng chỉ tập trung vào những vấn đề của vụ nổ súng ngày 5 tháng Giêng 2012 mà thôi.

Tức là họ không muốn có những gì khác liên quan đến vụ án này mà ảnh hưởng xấu đến họ. Trong vụ này Đoàn Văn Vệ có nói điều đó và theo như chị Hiền nói thì vợ của Đoàn Văn Vệ cũng thừa nhận điều đấy. Theo tôi thì đây là việc nghiêm trọng, lẽ ra Viện Kiểm Sát tại thời điểm đấy phải kiểm tra ngay, phải đề nghị Đoàn Văn Vệ và cả vợ Đoàn Văn Vệ phải có một tờ trình ngay xem lời khai có hợp hay không. Bởi vì hiện nay hai người vẫn đang bị cách ly với nhau, nếu lời khai của hai người đang cách ly với nhau mà rõ thì phải tin rằng những lời khai đấy là đúng vì cho đến giờ phút này họ không được phép gặp gỡ nhau. Toà án có thể yêu cầu Viện Kiểm Sát phải làm ngay việc đó vì liên quan đến vấn đề xâm phạm hoạt động tư pháp của Việt Nam.

Vấn đề thứ hai, trong cuộc tranh luận  về nổ súng trước nổ súng sau thì cần làm rõ ai là người tấn công trước. Theo công an huyện Tiên Lãng thì họ không tấn công trước, họ chỉ đến và thuyết phục còn sau đó mới là công an Hải Phòng tiếp viện còn như thế nào đó thì họ không biết.

Tôi nghĩ pháp luật cũng muốn tìm hiểu là sự thật phải chăng có một âm mưu tấn công, tức là tấn công quyết liệt thể hiện qua các băng video ngay từ đầu, còn việc công an Tiên Lãng đến thực ra chỉ là châm ngòi cho việc mà họ cho rằng họ lấy cớ xảy ra. Nếu cuộc tranh luận và cuộc xét hỏi này làm rõ được các vấn đề thì rõ ràng là bất lợi cho phía công an Hải Phòng. Lẽ ra vấn đề phải được làm rõ nhưng chính công an Hải Phòng là người điều tra cho nên sẽ không bao giờ khách quan. Không có cơ quan độc lập khác như Bộ Công An hoặc Viện Kiểm Sát nên không có khách quan trong vụ này.

Toà án và các vị thẩm phán toà án cũng là các đảng viên, cũng theo chỉ đạo của ông bí thư thành uỷ mà trước đây cũng là một sĩ quan ngành công an. Chắc rằng người ta cũng lo ngại có việc vỡ lở nào đấy ngoài tầm kiểm soát  của mình trong phần tranh luận và họ tìm cách dừng phiên toà để vấn đề này không còn sôi lên được. Thậm chí là ông trưởng công an huyện hình như đã được khuyên trước cho nên tìm mọi cách né tránh các câu hỏi trực tiếp của ông luật sư Trần Đình Triển .

Họ nhận thấy vấn đề bất lợi nếu như cuộc xét hỏi công khai làm rõ rằng cuộc tấn công huỷ diệt những người không muốn tấn công nữa và chấp nhận đầu hàng trốn chạy. Thậm chí là có phụ nữ mà trong khi đó luật Việt Nam nói chung là cấm bắn phụ nữ trừ trường hợp phụ nữ ấy bắn lại, mà theo toà thì họ đã rút chạy. Làm rõ như thế tại tòa là làm cho công an Hải Phòng mất mặt và làm rối tình hình đối với chính quyền nên chính quyền đã chận ngay, họ sẽ tìm cách không bao giờ lập lại một điểm coi như là không hay đối với mình.

Xin cảm ơn luật sư Trần Vũ Hải với những lời phân tích cũng như thời giờ của ông.

*

Ý kiến công luận về mức án đề nghị

trong vụ án Đoàn Văn Vươn

Ba bị cáo chính trong vụ án được gọi là vụ án Đoàn Văn Vươn bị luận tội giết người, và đề nghị mức án từ 42 đến 54 tháng tù.

Hai người vợ của các ông Đoàn Văn Vươn, Đoàn Văn Quý bị luận tội chống người thi hành công vụ, hưởng án treo.

Nhẹ nhõm về án phạt

Công luận trong nước phần đông tỏ ra nhẹ nhõm trước bản án mà đa số cho là đã được giảm nhẹ, trong tình hình căng thẳng của xã hội với những vụ chống đối sôi nổi của nông dân đối với những vụ cưỡng chế đất đai, chưa kể những vụ khiếu nại triền miên từ năm này qua năm khác.

Tuy nhiên, dù tỏ ra có đôi chút “nhẹ nhõm” về mặt án lệnh, hầu hết những người được hỏi ý kiến đều không hài lòng về mặt pháp lý của tội danh mà tòa án gán cho các bị cáo.

Tiến sĩ Hà Sĩ Phu nhận xét:

“Cái này nó cũng hơi bất ngờ, trước đấy cũng có vài phán đoán là trong tình hình này thì các ông ấy phải làm rất căng tại vì sợ nông dân nổi dậy. Có cả dự án tha hồ bắn người nếu thấy chống đối, tức là tình hình rất căng. Nhưng mà nó có hai mặt, khi tình hình căng thẳng thì họ dùng căng thẳng để đối lại. Tôi nghĩ đây là đối sách mà các vị tháo kíp nổ thôi. Kíp nổ đó không phải là trí thức mà là ở người dân lao động, người nông dân nên các vị ấy phải đề phòng chứ không coi nhẹ nổi đâu.”

LS Trần Vũ Hải, không phải là luật sư bào chữa của các bị cáo tại tòa, cũng nêu nhận định với tư cách một người quan sát khách quan:

"Tôi nghĩ,  thứ nhất, họ phải giữ quan điểm rằng các bị cáo có tội. Thứ hai, đương nhiên họ có bị áp lực từ phía trung ương cũng như từ phía dư luận, thì mức án để các bị cáo không quá phẫn uất và dư luận không quá phản đối nên họ cũng đã cân nhắc  ở mức mà theo họ là thấp hơn so với mức theo luật  định, tức bằng ½ mức thấp nhất theo luật định. Đấy là lập luận của họ."

Kiến trúc sư Trần Thanh Vân phát biểu:

“Hôm nay vụ Đoàn Văn Vươn tôi cho là phía Hải Phòng họ đã bắt đầu xuống nước một chút tức là họ đã đưa án đề ghị của họ là 5-6 năm tù. Như vậy nếu so với mức án thấp nhất của người can tội giết người là 12  năm tù, cao nhất là xử tử mà họ đề nghị có 5-6 năm thôi là đã thấp rồi.

Ưu tư vì tội danh

Tuy nhiên người ta không tìm thấy một ý kiến nào hài lòng về tính cách pháp lý trong các phán quyết và tội danh trạng của các thẩm phán và đại diện Viện Kiểm Sát Nhân dân, tức thành phần công tố trong các phiên tòa.  Hệ thống hành chính cũng như hệ thống tư pháp do các đảng viên Cộng Sản nắm giữ và điều hành đều bị chỉ trích rất gay gắt.

Kiến trúc sư Trần Thanh Vân nói tiếp:

"(… Tòa án đã bắt đầu xuống nước một chút)..  nhưng họ vẫn là những kẻ ngoan cố vì chưa chịu bỏ cái tội danh giết người đi, tại sao như vậy?

Tại vì không phải một người sai mà cả toàn bộ cấp chính quyền, công an, Viện kiểm sát Hải Phòng đều sai. Qua đó chứng tỏ rằng trên bảo dưới không nghe bởi vì vụ Đoàn Văn Vươn đã nổ ra hơn một năm rồi ít ra cũng đã có một ông tuy đã về hưu nhưng rất có quyền thế là ông Chủ tịch nước Lê Đức Anh đã can thiệp. Sau đó ông Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng can thiệp nhưng họ cũng không nghe. Tập đoàn Hải Phòng rất là ngoan cố. Bây giờ theo tôi nghĩ đánh rắn thì phải đánh dập đầu. Bây giờ họ có xuống nước nhưng nếu chưa dập đầu thì họ sẽ làm những việc khác nữa.”

Luật sư Trần Vũ Hải cho rằng:

"Mục đích của họ thì chúng tôi cho rằng họ không cố ý giết người, không có người chết nên không thể qui tội họ cố ý giết người. Vì thế đề xuất của Viện Kiểm Sát là không thỏa đáng, không phù hợp với hiện thực và thực tế khách quan.

Thậm chí chúng tôi được biết có những thông tin rằng lãnh đạo cơ quan tư pháp, chính quyền và đảng bộ địa phương  cũng đang mong muốn có sự chỉ đạo của trung ương và theo nguồn tin chúng tôi được biết thì chính quyền trung ương cho rằng địa phương phải tự giải quyết như thế nào hợp lòng dân và hợp với pháp luật Việt Nam. và giải quyết như thế nào .  Đấy là chuyện của họ và chúng ta chờ đợi xem ngày mai họ sẽ giải quyết như thế nào."

Nghệ sĩ điện ảnh Kim Chi, người nổi tiếng với tuyên bố không nhận treo bằng khen của Thủ tướng trong nhà, vẫn cho là bản án này quá nặng nề và còn trái pháp luật. Bà còn cho rằng “một ngày tù cũng không phải là nhẹ”:

“Trước sau gì thì người ta tự vệ là người ta không có tội.  Tài sản người ta bị chiếm đoạt mà làm vậy, người ta phản ứng thì người ta không có tội gì hết. Cách xử của mấy vị này không phải là xử Đoàn Văn Vươn đâu mà đây là cú phủ đầu những ai dám chống giành lại đất đai thì hãy đợi đấy hãy coi chừng. Cho nên một ngày tù cũng không phải là nhẹ bởi vì người ta có quyền tự vệ bảo vệ tài sản.”

Hệ thống chính đáng, và quyền con người

Xét vấn đề trên bình diện rộng lớn hơn của một xã hội trong cộng đồng quốc tế, tổ chức theo dõi nhân quyền quốc tế Human Rights Watch cho rằng vụ án chứng tỏ Việt Nam chưa có hệ thống pháp lý chính đáng, còn che đạy rất nhiều hành vi tiêu cực của các đảng viên cầm quyền, và chưa học được bài học tôn trọng quyền con người.

Ông Phil Robertson, phụ trách khu vực châu Á của Human Rights Watch nhận định:

“Mối liên quan giữa việc trưng dụng đất và các quan chức tham nhũng trong bối cảnh thiếu tính pháp lý là điều mà những người dân thường Việt nam sẽ ghi nhớ. Việc những công dân tụ tập quanh phiên tòa bị bắt bớ chứng tỏ nhà cầm quyền Việt nam muốn xóa đi vụ việc mà không học được bài học về sự cần thiết phải tôn trọng quyền con người và pháp quyền ở Việt nam.”

Tiến sĩ Hà Sĩ Phu nhận xét:

“Tôi nghĩ khi cái anh toàn trị thì mọi thứ đều là phương tiện hết. Bây giờ làm thế nào cho những cái ấy có giá trị thật thì nó là sự đấu tranh rất lâu dài. Họ bỏ cái tư tưởng độc quyền ấy đi thì mới được. Hiện nay công an cũng là phương tiện, quân đội cũng là phương tiện, hiến pháp cũng là phương tiện. Họ muốn dùng nhân dân cũng là phương tiện luôn thì không được…”

Tuy nhiên cũng có ý kiến trong giới thức giả của Việt Nam nêu nhận xét về một số ý nghĩa tích cực trong vụ việc và qua vụ án này. Nhà văn Tạ Duy Anh phát biểu với đài Á Châu Tự Do:

“Ông Đoàn Văn Vươn làm được cái điều theo tôi rất quan trọng vì sau sự việc ấy cho dù chính quyền kết tội ông ấy là giết người nhưng rõ ràng chính quyền cũng lặng lẽ điều chỉnh một loạt các chính sách đất đai để không gây thêm những cú nổ lớn hơn cú nổ của ông Đoàn Văn Vươn nữa.”

Một khía cạnh tích cực khác nữa là bản án vẫn chưa có kết quả cuối cùng, và mọi người vẫn còn ấp ủ hy vọng.

Trong bối cảnh xã hội Việt Nam bị đàn áp trong cả thế kỷ nay, người ta nhìn ra một tia sáng qua phản ứng của người dân cũng như của công luận từ phía gọi là “lề dân”, tách biệt với luồng truyền thông phía “lề đảng”.   Vì cho dù bản án nặng hay nhẹ, người ta khó lòng phủ nhận rằng chính dư luận đã là động lực tạo sức ép lên chế độ kể từ lúc tiếng súng hoa cải nổ tung trên bầu trời Cống Rộc Tiên Lãng.

DienDanCTM
nguồn: http://www.rfa.org/vietnamese/