Nhớ Điếu Cày: Người bạn cùng một thời tù ngục

Nguyễn Bắc Truyển

 Tôi gặp Điếu Cày vào khoảng tháng 9/2009 tại Phân trại số 2, trại giam Xuân Lộc. Anh vừa chuyển về từ trại giam ở Cà Mau. Anh bị giam chung với các tù thường phạm, còn chúng tôi bị giam tại khu giam riêng mà mọi người hay gọi là khu chính trị. Khu chính trị biệt lập nên không một tù nhân thường phạm nào được đến, ngoại trừ các tù nhân là trật tự, y tế, canteen...giúp việc cho trại giam mới được vào trong khu.

Một buổi chiều, nhân tiện xuống trạm xá xin thuốc, anh tạt qua chỗ chúng tôi. Tôi không biết anh, còn anh chỉ giới thiệu là Điếu Cày. Anh kể cho chúng tôi nghe về các cuộc biểu tình chống Trung quốc, chống rước đuốc Thế vận hội Bắc Kinh...diễn ra 2007 - 2008. Anh kể chuyện hăng say, nhiệt thành, vì anh biết chúng tôi rất "đói" tin tức. Tính cách lạc quan của anh thắp lên niềm hy vọng cho chúng tôi, anh như ngọn lửa có thể bùng cháy lên bất cứ nơi nào anh ghé qua. Và cũng vì tính cách đó, anh được trại giam chiếu cố đặc biệt, anh thường xuyên bị làm việc, bị chuyển nơi giam giữ...


Anh lao động trong đội rau xanh của trại giam, còn chúng tôi thì trại giam phân cho một miếng đất và tự trồng trọt để cải thiện, chúng tôi trồng được rất nhiều loại rau, trái cây... có sản phẩm ngon chúng tôi tìm cách gởi cho anh, khi thì bó rau, nắm đậu que, đậu đũa, trái đu đủ, nải chuối...chúng tôi san sẽ với anh bằng tình thương của chiến hữu, của những người chung một con đường: làm sao cho đất nước tốt hơn, có nhân quyền, có dân chủ, có tự do theo đúng nghĩa.

Những buổi chiều trước khi cửa buồng giam đóng lại, chúng tôi tìm cách đứng cao hơn bức tường, nhìn về phía buồng giam của Điếu Cày để thấy anh đứng ngoài sân cũng ngó về hướng chúng tôi, một cánh tay giơ lên, một chữ V giơ lên để động viên nhau. Đôi khi đi lướt qua nhau, cũng chỉ kịp nói: cố lên nhe. Anh và tôi còn hẹn gặp nhau ngoài "đời" vào cuối năm 2010.

Tháng 10/2009, khu chính trị tổ chức tuyệt thực, phản đối trại giam, giam giữ hà khắc và vi phạm những quyền lợi mà người tù được hưởng. Điếu cày chiều nào đi lao động về, anh ra sân ngó về khu giam chúng tôi như chờ đợi một tin tức nào đó, chúng tôi đang bị cô lập "nội bất xuất, ngoại bất nhập", anh tìm cách chuyển thông điệp đến cho chúng tôi để ủng hộ cuộc tuyệt thực, có khi chỉ là một lời nhắn từ một người tù thường phạm. Tinh thần đồng đội của Điếu Cày mạnh mẽ có lẽ anh đã từng là người lính, anh sống đơn độc một mình, xung quanh không chiến hữu. Anh phải đối phó với những sự nhũng nhiểu, ngược đãi, nhưng anh bất chấp, anh luôn lên tiếng bênh vực cho người tù, anh luôn ủng hộ những người anh em của mình. Điếu Cày có bản lĩnh, dũng khí của một người thủ lĩnh.

Gần tết âm lịch năm Tân Mão, mọi người đang chuẩn bị lo đón Tết, thì cũng là lúc chúng tôi nhận được tin Điếu Cày chuyển trại giam. Chúng tôi không bất ngờ, nhưng buồn. Thế là, không được còn thấy dáng người cao gầy mặc bộ đồ tù giống như hươu cao cổ hay được nghe giọng nói Hà Nội đầy sự lạc quan, sôi nổi. Cái điếu cày mang lại cho con người sự thư giản, cảm giác khoan khoái, thoải mái. Anh Điếu Cày thì mang lại cho người bạn tù sự ấm áp, thân thương và niềm tin. Điếu Cày cái nickname bình dị, dễ thương, nhưng con người anh thì thật sự là không đơn giản. Anh chính là người giữ lửa và truyền ngọn lửa yêu nước.

Cuộc hẹn hò không thành sự thật, anh bị giam giữ tiếp tục với lời buộc tội khác. Nhưng dù cho sự buộc tội nào đi chăng nữa, cũng không che dấu được cái "tội yêu nước" của Điếu Cày. Đúng ra, anh đã được gặp vợ gặp con từ vài tháng nay, nhưng bổn phận và trách nhiệm, anh bình thản tiếp tục ngồi sau song sắt nhà tù, vì chỉ một tờ cam kết, anh có thể ra về. Tôi không biết trong hoàn cảnh hiện nay, anh có biết rằng gia đình, đồng bào trong và ngoài nước đang hết sức quan tâm và lo lắng cho sự an toàn của anh vì gia đình không biết tin tức về anh và gần đây chị Tân, vợ anh Điếu Cày lại nhận được tin xấu về anh, rằng anh đã bị mất tay, Nhiều người cảm thấy shock trước hung tin này, tôi cũng bàng hoàng khi nhận được tin đó. Ký ức bỗng đưa tôi trở lại những năm tháng còn sống dưới chế độ Việt Nam Tự Do, tôi đã từng nghe được rằng Việt cộng là những kẻ ăn thịt người, rằng trong cuộc đấu tố địa chủ ở Miền Bắc thời đó, cũng như trong vụ án Nhân Văn Giai Phẩm sau này, Hồ Chí Minh và các thuộc hạ cộng sản Bắc Việt đã ăn thịt hơn 300.000 đồng bào Việt nam ở miền Bắc, tôi thực sự không thể hình dung được là họ đã ăn thịt đồng loại, đồng bào mình như thế nào, và trong lòng cũng có đôi chút hồ nghi, biết đâu ấy chỉ là chính sách tuyên truyền của những người chống cộng, nhưng giờ đây trước thông tin người bạn tù Điếu Cày đã bị mất một phần cơ thể của mình khi đang thọ án tù vì tội yêu nước thương nòi, thì tôi chợt hiểu thêm ra sự thật về con người cộng sản.. và cảm thấy nuối tiếc sao có một thời tôi lại hồ nghi những thông tin được nghe, được đọc về những con người "giải phóng dân tộc đó". Với đức tin của mình, tôi cũng tin tưởng rằng với sự mất mác một phần cơ thể đó của anh Điếu Cày cũng sẽ là một bài học cho cả dân tộc Việt nam về sự thật thế nào là chế độ cộng sản và con người cộng sản... để không ai còn chút hồ nghi nào nữa, như bản thân tôi đã lỡ lầm khờ dại suốt cả thời thơ ấu của mình. Viết lên đây những dòng này để hồi nhớ lại người bạn tù và cũng để sám hối ăn năn về những hồ nghi thuở ấy của bản thân.

Sài Gòn ngày 21/7/2011