Thực trạng lao động Trung quốc tại Việt Nam

Nhân Hòa - DienDanCTM

Công nhân Trung quốc tại nhà máy Cà Mau trong giờ tan tầm

Mấy ngày gần đây báo chí Việt Nam đưa tin nhiều hơn về vấn đề lao động Trung Quốc tại Việt Nam.  Và ngay trong sáng 11/08/2011, trong buổi tiếp xúc cử tri của các đại biểu quốc hội, nhiều cử tri đã nói lên bức xúc về tình trạng lao động Trung Quốc tại Việt Nam (1). Vậy đâu là thực trạng của lao động Trung Quốc tại Việt Nam?

Lao động bất hợp pháp

Báo Tuổi Trẻ ngày 11/8/2011 cho hay chỉ riêng tại Nhà máy Đạm Cà Mau ở xã Khánh An, U Minh, Cà Mau (2), đã có 1.051 trên tổng số 1.728 lao động Trung Quốc không có giấy phép làm việc tại Việt Nam.

Ông Nguyễn Tiến Hải – phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết đây không phải là lần đầu phát hiện tình trạng này. Thanh tra Sở Lao động – Thương binh và xã hội đã nhiều lần kiểm tra và lần nào cũng có lao động Trung Quốc làm việc bất hợp pháp và lần sau luôn cao hơn lần trước.

Theo thống kê của Tổng cục 3, Bộ Công an năm 2009 thì đã có ít nhất 35.000 lao động Trung Quốc tại Việt Nam (3), còn số người Hoa ở Việt Nam hiện nay khoảng 800.000 người. Số liệu người lao động trên chỉ lấy từ thông tin do các doanh nghiệp cung cấp, chủ yếu là các doanh nghiệp ở Sài Gòn, Bình Dương.

Hiện nay chưa có thống kê chính thức nào về số lượng lao động Trung Quốc tại Việt Nam. Nhưng chắc chắn con số sẽ rất cao. Năm ngoái số lượng khách du lịch vào Việt Nam cao kỷ lục khoảng 4.2 triệu người, trong đó Trung Quốc cao nhất với bình quân mỗi tháng từ 60.000-90.000 người. Đó là chưa kể một số nhập cư trái phép qua đường bộ. Thủ đoạn của họ là giả vờ đi du lịch, thăm thân nhân rồi ở lại luôn Việt Nam để làm việc.

Lao động không có tay nghề

Quy định của Việt Nam không cho phép thuê người người nước ngoài làm lao động phổ thông. Thế nhưng dường lao động Trung Quốc được xem là một ngoại lệ.

Mới đây qua kiểm tra ở nhà máy allumin Nhân Cơ – Đắknông đã phát hiện ra hơn 60% những công nhân ở đây không có một chút bằng cấp văn hóa hay chuyên môn nào. Mặc dù theo đăng kí thì chỉ có 312 người Trung Quốc làm việc ở đây và trong số đó có tới 190 người là công nhân kỹ thuật cao nhưng tất cả đều không có bất kì giấy tờ chứng minh nào. Ngay cả những lao động được đăng ký là chuyên gia hay kỹ sư nhiều năm kinh nghiệm cũng chỉ là lời nói suông của các nhà thầu Trung Quốc (4). Không thấy cơ quan trách nhiệm nào dám đòi xét các giấy tờ ấy.

Ở nhiều nhà máy, xí nghiệp tình trạng công nhân không có chuyên môn, tay nghề được thuê làm những công việc thông thường cũng diễn ra. Đáng nói hơn họ còn được nhận lương cao hơn là lao động trong nước với cùng một công việc.

Khó kiểm soát

Tình trạng người Trung Quốc lộng hành đã gây nên nhiều bức xức trong dân chúng. Năm 2009 đã xảy ra một vụ làm người dân trong nước phải kinh hãi. Gần 200 lao động Trung Quốc đã ngang nhiên cầm gậy gộc, ống nước xông vào đánh đập nhà cửa, xe cộ, và tất cả ai họ gặp ở Nghi Sơn, Thanh Hóa (5). 

Công nhân Trung Quốc còn gây nhiều bất ổn ở nhiều vùng gần nơi họ sống. Ăn nhậu xong rồi quậy phá, hay làm chuyện đồi bại với con gái vùng lân cận là không thiếu.

Đã có nhiều đám cưới không đăng kí giữa công nhân Trung Quốc và phụ nữ Việt Nam và bắt đầu lập đầu cầu buôn bán, đưa thêm người Trung Quốc vào.  Tình trạng này càng ngày càng gia tăng. Đặc biệt là từ khi Trung Quốc trúng thầu dự án khai thác bô-xit ở Tây Nguyên, thì số lượng lớn người Trung Quốc lại có cơ hội tuồn vào Việt Nam một cách công khai và gia tăng thêm nhiều bất ổn.

Ở Sài Gòn, Bình Dương, Lâm Đồng, Đắknông, Ninh Bình, Quảng Ninh ngày càng có nhiều quán xá dựng bảng hiệu tiếng Tàu, phục vụ riêng người Tàu, và hầu hết nhân viên phục dịch không nói tiếng Việt. Ví dụ như ở Bình Dương gần đây đã mọc lên khu phố của người Hoa với hơn 120.000 người.

Nhiều nhân sĩ yêu nước đang lo lắng về những vùng “bán tự trị” đang nhanh chóng nẩy nở này. Có người nói thẳng đây là chính sách giải quyết tình trạng “ế nam giới” và thất nghiệp tại nước họ và sâu xa hơn, đây chính là âm mưu “Hán hóa” thâm độc từ ngàn năm nay của Trung Quốc bên dưới “16 chữ vàng” và “4 tốt”.

Phản ứng của Việt Nam

Phản ứng của người dân trước hiện tình lao động Trung Quốc được nhập cư ào ạt vào Việt Nam là rất gay gắt. Thế nhưng phản ứng của nhà nước Việt Nam lại rất chậm, miễn cưỡng và các quan chức đều có vẻ sợ sệt.

Nhà nước Việt Nam đã thừa nhận việc quản lý người lao động Trung Quốc là rất khó khăn phức tạp. Một đằng công tác quản lý còn yếu kém, mặt khác dường như chính quyền mọi cấp đều đang sợ đụng chạm đến chính sách ngoại giao với Trung Quốc.

Người ta tự hỏi lao động trong nước thì dư thừa, hàng trăm ngàn sinh viên có chuyên môn tay nghề ra trường thất nghiệp, có sinh viên đã phải đi bán các cơ quan nội tạng để sống (6), tại sao không giải quyết cho họ mà lại đi thuê lao động nước ngoài???

Người ta cũng đang thắc mắc có phải chính quyền Việt Nam quá ưu đãi Trung Quốc không khi có những chính sách quá thông thoáng với họ?

Chẳng hạn như Trung Quốc dễ dàng trúng thầu các dự án quốc gia như khai thác Bô-xít, các xây dựng đập thủy điện, xây dựng đường cao tốc, các tuyến đường huyết mạch, các dự án xây dựng cơ bản khác và còn được thuê khai thác rừng tới 50 năm…

Nhiều người lo sợ rằng sự kiểm soát của Trung Quốc ở các vùng kinh tế trọng điểm, các khu vực mang tính chiến lược có ảnh hưởng đến an ninh quốc gia hay không? Lo ngại ấy là có lý vì từ ngàn năm nay Trung Quốc luôn muốn thôn tính Việt Nam, càng có cơ sở hơn khi gần đây Trung Quốc liên tục xâm phạm, sách nhiễu đòi chiếm trọng vùng biển Đông của Việt Nam.

Càng lo hơn khi chính quyền cộng sản Việt Nam đã ký những công ước cắt đất bán biển chẳng hạn như công ước dâng Hoàng Sa-Trường Sa của Thủ tướng Phạm Văn Đồng, nhượng hàng trăm ngàn mét vuông đất biên giới qua các lần cắm cột mốc biên giới….

Với thực trạng lao động người Trung Quốc đang diễn biến phức tạp như hiện nay, cộng với những mối nguy hiểm có thể xảy ra bất cứ lúc nào, nhiều nhân sĩ trí thức đã kiến nghị chính phủ cần xem xét mối giao hảo với người “anh hai” thâm hiểm. Những người này chỉ ra rằng chỉ có “chơi với Mỹ” thì những mối nguy căn bản nhất của Việt Nam mới được giải quyết. Tuy nhiên khi đề xuất những đóng góp thực tâm này họ lại bị gặp những liên lụy không đáng có và nổi bật có người còn bị tù như luật sư Cù Huy Hà Vũ gần đây.

Chỉ cần với những chính sách kinh tế linh hoạt đặt ưu tiên cho người Việt hơn và có những kế sách lâu dài khôn ngoan là nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam có thể giúp các lao động trong nước và cải thiện được nền kinh tế nước nhà. Nhưng với những gì đang xảy ra trước mắt liệu người lao động còn có thể tin tưởng vào một tương lai tốt đẹp hơn như các quan chức thường hứa?

(1) http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/450658/Cu-tri-buc-xuc-ve-lao-dong-nuoc-ngoai-khong-phep.html

(2) http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/450330/Hon-1000-lao-dong-Trung-Quoc-lam-viec-khong-phep.html

(3) http://vietnamnet.vn/xahoi/laodong/2009/07/860963/

(4) http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/450657/Lao-dong%C2%A0TQ-tai-Nhan-Co-Phan-lon-khong-co-bang-cap.html

(5)  http://www.youtube.com/watch?v=UKgmg08XKYs

(6)  http://dantri.com.vn/c20/s20-506522/pha-duong-day-ban-than-quy-mo-lon-sang-trung-quoc.htm