 |
| Ông Heiner Bielefeldt |
“Không hề hay biết” và sự thật trần trũi
Chuyến
thăm của Báo cáo viên đặc biệt Liên hợp quốc tại Việt Nam, ông Heiner Bielefeldt,
được tiến hành từ ngày 21 đến ngày 31/7/2014 đã kết thúc với cuộc họp báo tại
Hà Nội và ra Tuyên bố báo chí về chuyến thăm Cộng Hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
Vi phạm nặng nề
Bản
Tuyên cáo báo chí đưa ra dài 13 trang với những nhận định về quyền tự do tôn
giáo, tín ngưỡng – một trong những quyền phổ quát, cơ bản của quyền con người –
tại Việt Nam.
Nhận định chung của bản Tuyên bố báo chí, là những vi phạm nặng nề của Việt Nam về quyền tự
do tôn giáo, tín ngưỡng của người dân. Không chỉ về sự thiếu hụt các cơ sở pháp
luật, mà còn là những hành xử của nhà nước đối với quyền con người căn bản này.
Buổi
họp báo được quan tâm bởi nhiều hãng truyền thông quốc tế lớn, báo chí Việt Nam và
nhiều nhân vật thuộc Đại sứ quán các nước tại Việt Nam như Hoa Kỳ và một số nước khác.
nhiều nhân vật thuộc Đại sứ quán các nước tại Việt Nam như Hoa Kỳ và một số nước khác.
Điều
đặc biệt ở cuộc họp báo này là ngoài các báo chí quốc tế, báo chí Việt Nam cử
đại diện đến, thì thành viên Hội nhà báo Độc lập Việt Nam là ông J.B Nguyễn Hữu
Vinh có mặt theo lời mời.
Thời
lượng cuộc họp báo trong khoảng 1h30 phút. Báo cáo viên đặc biệt LHQ đã trình
bày tóm tắt các nội dung chính về tình hình tự do tôn giáo, tín ngưỡng tại Việt
Nam
qua những thu
thập được sau chuyến công tác của mình
Bản
tuyên bố và trình bày của ông Heiner Bielefeldt đã nêu bật những vi phạm trầm
trọng của nhà nước Việt Nam, từ chính sách, luật pháp cho đến hành xử của chính
quyền Trung ương và địa phương đối với các quyền tự do tôn giáo của công dân.
Từ những vấn đề vi phạm bên ngoài xã hội dân sự cho đến những hạn chế, thiếu
vắng sự chăm sóc đời sống tinh thần, tôn giáo của những người bị tù đày.
Bản
Tuyên bố cũng đề cập đến những quyền căn bản của con người – quyền tự do tôn
giáo của các quân nhân, một lực lượng mà dân chúng Việt Nam phải tham
gia.
Không hề hay biết!?
Điều
đặc biệt hài hước và vô lý, là hàng loạt những vi phạm nghiêm trọng của nhà cầm
quyền Việt Nam trong lĩnh vực này đã thể hiện rõ, nhưng khi ông hỏi Tòa án Nhân
dân Tối Cao và các cơ quan trung ương khác, thì đều nhận được câu trả lời là
không hề hay biết hoặc nhận được phản ánh của người dân trong xã hội về những
vi phạm quyền tự do tôn giáo.
Ông
lưu ý nhiều đến việc quản lý tôn giáo của nhà nước và hình thức bắt buộc các
tôn giáo trong việc ‘đăng ký’ các hoạt động của mình. Ông phủ nhận việc đăng ký
như một yêu cầu phải có để thực thi quyền tự do tôn giáo, ông nhấn mạnh: “Như vậy, quyền của một cá nhân hay một nhóm đối với
tự do tôn giáo hay tín ngưỡng của họ không bao giờ có thể “được tạo ra” bằng
bất kỳ thủ tục hành chính nào. Đúng ra là ngược lại, việc đăng ký phải là
phương tiện cho quyền con người này, mà bản thân quyền ấy phải được tôn trọng
là có trước bất kỳ việc đăng ký nào. Trên cơ sở nhận thức chung ấy, việc đăng
ký phải là một đề nghị của Nhà nước, không phải một yêu cầu bắt buộc về mặt
pháp lý”.
Đặc
biệt, ông nêu rõ quá trình làm việc của ông, nhóm Phật Giáo nhà nước đã cho ông
biết rằng: “Dựa trên giả định rằng hầu
hết các giá trị tôn giáo và lợi ích của Nhà nước trùng nhau, nhiều tôn giáo đã
trở thành thành viên của Mặt trận Tổ quốc do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo.
Tổ chức tôn giáo lớn nhất trong Mặt trận Tổ quốc là Giáo Hội Phật giáo Việt Nam… Tuy nhiên,
trong khi công nhận sự đa dạng ngay trong Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tôi lưu
ý thấy thái độ phủ nhận các thực hành Phật giáo bên ngoài Giáo hội Phật giáo
Việt Nam. Một vài chức sắc trong Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho biết họ chưa bao giờ nghe thấy các nhóm
Phật tử độc lập ở Việt Nam.
Một số vị khác ám chỉ đến “quan điểm riêng” của một số cá nhân bị dẫn dắt bởi
các tham vọng có vấn đề về mặt đạo đức và không đáng được chú ý nghiêm túc.
Việc gán những mối quan tâm “ích kỷ” vặt vãnh cho những người đang thực hành
Phật giáo hay các tổ chức tôn giáo ngoài các kênh chính thống là một điều được
lặp đi lặp lại trong các cuộc trao đổi”.
Ông
cũng lên án việc nhà nước Việt Nam đã không giữ những cam kết với LHQ khi ứng
cử vào Hội đồng nhân quyền Liên hiệp quốc, bằng chứng là hai chuyến đi thăm An
Giang, Gia Lai và Kon Tum đã không thể thực hiện được bởi có nhiều ngăn cản. Đồng
thời nhiều người đã gặp khó khăn vì bị ngăn chặn khi có ý định gặp ông mà cam
kết của Việt Nam
là ông có thể đi bất cứ đâu và gặp bất cứ người nào mà không bị hạn chế.
Ông
đặc biệt lưu ý rằng tất cả mọi người đã gặp gỡ, cộng tác với ông đều phải được
nhà nước Việt Nam
tôn trọng như nghĩa vụ của mình đã cam kết trước HĐNQ LHQ.
Bản
tuyên bố còn nêu rõ các định nghĩa, các giá trị về quyền tự do tôn giáo được
phổ cập và thế giới công nhận. Trong đó quyền tự do tôn giáo là một quyền căn bản
trong các quyền con người mà người dân phải được hưởng như Việt Nam đã ký cam
kết trong các văn bản quốc tế.
Ông
cũng cho biết rằng, phía nhà nước Việt Nam đã thông báo cho ông biết năm 2016
sẽ có Luật Tôn giáo ra đời và hi vọng sẽ là bước tiến để quyền tự do tôn giáo
của người dân được đảm bảo hơn.
Đối diện sự thật
Sau
đó, ông đã dành nhiều thời gian để trả lời các câu hỏi. Các nhà báo được thoải
mái để đặt các câu hỏi và ông đã trả lời trực tiếp.
Một
nhà báo của Đài Truyền hình Việt Nam
đặt câu hỏi theo hình thức ‘rửa mặt’ cho nhà nước rằng: “Ông thấy gì qua việc
thời gian qua, nhà nước Việt Nam
đã cho nhiều tổ chức tôn giáo được đăng ký hoạt động”?
Với
câu hỏi này, Báo cáo viên đặc biệt của LHQ, ông Heiner Bielefeldt đã trả lời rõ
ràng như sau: “Việc cấp các đăng ký
hoạt động cho các nhóm tôn giáo nào đó, không thể hiện quyền tự do tôn giáo của
người dân được tôn trọng. Bởi quyền tự do tôn giáo là hiển nhiên và nó có trước
việc đăng ký. Quyền đó cao hơn cả việc đăng ký với nhà nước hoặc bất cứ tổ chức
nào”.
Nhà
báo độc lập JB Nguyễn Hữu Vinh – thành viên của Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam – đã đặt
các câu hỏi như sau:
- Thưa ông, ông có nói rằng có những thay đổi trong văn
bản luật pháp và năm 2016 sẽ có Luật Tôn giáo ra đời để cải thiện tình hình tự
do tôn giáo tại Việt Nam.
Nhưng, ở Việt Nam việc có văn bản luật pháp, Hiến pháp và thực hiện các văn bản
đó là một khoảng cách. Ví dụ các bản Hiến pháp từ 1946 đến 2013 đều ghi rõ: Các
cơ sở tôn giáo được luật pháp bảo hộ. Tuy nhiên đến nay, Giáo hội Công giáo
Việt Nam
đã bị nhà nước lấy mất 2.500 cơ sở tôn giáo. Đặc biệt nhiều cơ sở bị lấy đi
trắng trợn mà không có bất cứ một văn bản nào hợp với luật pháp từng thời kỳ
của chính nhà nước Việt Nam.
Cần làm gì để khắc phục trình trạng này?
Ông
Heiner Bielefeldt đã trả lời rằng ông biết có những thông tin về việc tranh
chấp đất đai, tài sản của các tôn giáo ở Việt Nam của nhà nước. Việc nhà nước
tịch thu
đất đai, không cấp các tư cách pháp nhân cho các tôn giáo và những hành động
khác như là sự hạn chế quyền tự do tôn giáo của công dân. Việc cần khắc phục là
nhà nước cần có các luật để quản lý xã hội, thực thi các luật ấy cách
khách quan và công bằng. Trên hết là thừa nhận quyền tự do tôn giáo của công
dân – dù được công nhận hay không – là bất khả xâm phạm.
Một
số blogger và facebooker cũng đã đặt câu hỏi liên quan đến cách quản lý tôn
giáo ở các nước khác và vai trò của các tổ chức tôn giáo trong việc cổ vũ quyền
tự do, dân chủ của công dân. Ông Heiner Bielefeldt cho rằng: Việc các tổ chức
tôn giáo cổ vũ quyền tự do, dân chủ cho người dân là quyền của họ trong một xã
hội tiến bộ, không ai có thể can thiệp được.
Nhà
báo độc lập JB Nguyễn Hữu Vinh – thành viên của Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam – đã đặt
các câu hỏi như sau:
-
Thưa ông, ông nói về bản Hiến pháp 2013 có những câu chữ tiến bộ hơn về quyền
tự do tín ngưỡng. Vậy xin ông cho biết với một bản Hiến pháp mà trong đó ghi rõ
rằng: Việt Nam
lấy Chủ nghĩa Mác – Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh (là hệ chủ nghĩa và tư tưởng
vô thần) làm cơ sở nền tảng cho đất nước. Vậy quyền tự do tư tưởng của công dân
liệu có thể được đảm bảo hay không?
Một
vấn đề nữa là ở Việt Nam,
giáo hội Công giáo VN với 1/10 dân số đến nay vẫn không được công nhận tư cách
pháp nhân. Do đó một cá nhân có nhiều tiền, có thể mở trường đại học, bệnh
viện…, trong khi đó thì Giáo hội Việt Nam không hề được công nhận chức
năng này. Về báo chí, cả Giáo hội đến nay không có một tờ báo nào để thông tin
cho giáo dân biết các vấn đề trong và ngoài Giáo hội. Đặc biệt, khi có những
mâu thuẫn,
hệ thống báo chí nhà nước đã vùi dập Giáo hội Công giáo bằng những trò vu cáo
và dối trá. Ông nhận định thế nào và trong các cuộc làm việc với nhà nước Việt Nam, ông có đề
cập vấn đề này hay không?
Ông
Heiner Bielefeldt cho biết, việc được tự do báo chí, tự do biểu đạt tiếng
nói của mình là một trong những quyền căn bản của con người để đảm bảo tự do
tôn giáo. Mặt khác, ở Việt Nam đã hạn chế quyền tự do tôn giáo bằng cách không
công nhận tư cách pháp nhân cho các tổ chức tôn giáo, do vậy các tổ chức này
không thể có các hoạt động bình thường như mua bán, giao dịch, thừa kế… Đây là
sự vi phạm có hệ thống của nhà nước Việt Nam.
Ông
cũng nhấn mạnh rằng, ông có thông tin về việc Giáo hội Công giáo chỉ được mở
một số lớp nhà trẻ mà không được tham gia vào việc giáo dục cho giáo dân cũng như
công dân. Mới đây ông có thông tin rằng một Đại học Công giáo đã được khởi xướng
và sẽ ra đời. Ông hi vọng sẽ có kết quả tốt đẹp hơn.
Không thể “hiểu lầm”
Một
nhân viên Bộ Ngoại giao cũng đã phát biểu một số điều về công lao của Việt Nam trong việc đón tiếp đoàn của Báo cáo viên
đặc biệt LHQ đến Việt Nam.
Ông này không giới thiệu chức danh – ông cho biết: Đã một số lần đón tiếp các báo
cáo viên và đây là nỗ lực lớn, cũng như là thiện chí của Việt Nam. Việc xảy ra
sự cố không đi đến được An Giang, Gia Lai, Kon Tum, việc ông Heiner Bielefeldt
nói rằng một số người bị ngăn cản là những việc do hiểu lầm mà tạo ra.
Ông
Heiner Bielefeldt trả lời: Như phần đầu bản Tuyên bố, ông đã cảm ơn nhà nước
Việt Nam
đã đón ông như đã cam kết với LHQ. Tuy nhiên việc một số người bị ngăn cản,
việc không thể đi đến các tỉnh như kế hoạch của ông, không thể giải thích là sự
hiểu lầm và dù có sự hiểu lầm, thì điều đó cũng hoàn toàn không giải thích được
thỏa đáng việc bảo đảm quyền bí mật, riêng tư của Báo cáo viên đặc biệt của LHQ.
J.B Nguyễn Hữu Vinh
DienDanCTM
RSS Feed
Facebook
Twitter
0 comments:
Đăng nhận xét